พิธีประกาศอภิสดุดีเฉลิมพระสมัญญา “พระกัลยาณมิตราจารย์” (14/11/51)

อภิสดุดีแด่พระกัลยาณมิตรจารย์

            ด้วยในการประชุมคณะรัฐมนตรี เมื่อวันอังคารที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551 ได้มีมติเห็นชอบตามที่กระทรวงศึกษาธิการเสนอ ให้ประกาศถวายพระสมัญญาแด่ สมเด็จพระเจ้า พี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ แก่วงการศึกษาไทย ว่า “พระกัลยาณมิตราจารย์” และบัดนี้ ถึงวาระพระราชพิธีพระราชทาน เพลิงพระศพ สมเด็จพระพี่นางเธอฯ พระองค์นั้น ในวันเสาร์ที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551 เราทั้งหลาย อันมีกระทรวงศึกษาธิการ เป็นหน่วยงานประธาน จึงพรั่งพร้อมชุมนุมกัน ณ ที่นี้ เพื่อประกาศสดุดีแสดงความอาลัยและสำนึกในพระกรุณาธิคุณ

             สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ ทรงเปี่ยมด้วยพระเดชพระคุณเป็นล้นพ้น ทรงตั้ง พระปณิธานที่จะทำนุบำรุงความก้าวหน้าแก่วงการศึกษา ทรงตั้งพระหฤทัยปรารถนาที่จะทรง เป็นครู นับตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ มีพระอัจฉริยะภาพในศิลป์และศาสตร์หลากสาขา ถึงพร้อมด้วยพระปรีชาสามารถ ด้วยเหตุที่ได้ทรงศึกษาตามหลักสูตร และทรงมุ่งมั่นศึกษาค้นคว้าด้วยพระองค์เอง ทำให้ทรงรับปฏิบัติหน้าที่เป็นอาจารย์ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาฝรั่งเศส เสด็จไปทรงอบรมสั่งสอนศิษย์ในหลายมหาวิทยาลัย ด้วยความเสียสละทุ่มเท ทรงมีจิตวิญญาณของความเป็นครูอยู่อย่างเต็มเปี่ยม ในขณะเดียวกัน ก็ทรงเอาพระทัยใส่ศึกษาเรียนรู้ตลอดพระชนม์ชีพ ด้วยแนวทางอย่างนักปราชญ์ คือ ฟัง คิด ถาม และเขียนอย่างจริงจัง อีกทั้งเสด็จทัศนศึกษาไปทุกถิ่นที่ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ เพื่อเพิ่มพูนประสบการณ์เสริมความรู้ เป็นแบบอย่างอันล้ำเลิศแก่ผู้เป็นครูและนักเรียนทุกคน ครั้นพิจารณาถึงบทพระนิพนธ์อันหลากหลาย สามารถกล่าวได้ว่าเป็นยอดของสื่อด้านความรู้ ช่วยเชิดชูสติปัญญาแก่ผู้อ่าน ยิ่งไปกว่านั้น พระกรุณาธิคุณนานัปการที่ทรงอุปการะองค์กรด้านการศึกษา ไม่ว่าจะด้วยเงินทุนพระราชทานหรือด้วยการที่ทรงรับหน่วยงานไว้ในพระอุปถัมภ์ ทำให้บรรดานักเรียน นิสิต และนักศึกษา ได้พัฒนาตนจนเติบใหญ่ เป็นสมาชิกของสังคมไทยที่มีคุณภาพ ทั้งยังทรงสนับสนุนความเป็นเลิศในการแข่งขันเชิงวิชาการระดับโลก จึงนับเป็นโชคของปวงชนชาวไทยที่ได้มีสมเด็จเจ้าฟ้าพระองค์หนึ่ง ทรงเป็นนักการศึกษาผู้ยิ่งใหญ่ และทรงถึงพ้อมด้วยความรู้ต้นแบบ ผู้มีน้ำพระทัยใสสะอาด เป็นมิตรแท้แก่ศิษย์และเหล่าราษฎรทั้งหวง

             อีกไม่ช้านาน แม้พระวรกายจักสิ้นสลายไป แต่พระเกียรติคุณอันยิ่งใหญ่ ดังได้ประกาศข้างต้นแล้ว จักแจ่มกระจ่างอยู่กลางดวงใจ ให้ผองเรา เหล่าครูอาจารย์และนักเรียนนักศึกษา ตลอดจนประชาชนโดยถ้วนทั่ว มุ่งมั่นประพฤติตัวและปฏิบัติงาน สืบสานพระจริยวัตรและพระกรณียกิจตามรอยพระยุคลบาทสืบไป

            ขอคุณงามความดีทั้งนั้นที่พสกนิกรทั้งหลายได้บำเพ็ญ จงสำเร็จเป็นทิพยสุขแด่สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ “พระกัลยาณิมิตราจารย์” ผู้สิ้นพระชนม์ไปแล้วนั้นทุกประการ

รองศาสตราจารย์ธงทอง จันทรางศุ ประพันธ์
7 พฤศจิกายน 2551