ม.อ.แปรสภาพยางพารา สู่"หมอนรองศีรษะ" ป้องกันแผลกดทับจากการผ่าตัด

       ม.อ.คิดค้นหมอนรองศีรษะจากพอลิยูรีเทนเจลและยางพาราแปรรูป ป้องกันแผลกดทับจากการผ่าตัด ยึดหยุ่นได้ตามแรงกดทับ ลดแรงกดบริเวณศรีษะและใบหน้า แม้ต้องถูกกดทับนานกว่า 4 ชั่วโมง หมอนเจลฯนำเข้าจากต่างประเทศจะมีราคาตั้งแต่ 8,000-10,000 บาท ในขณะที่หมอนเจลฯ ที่ผลิตได้เองมีราคาเพียง4,500บาทเท่านั้นนำไปใช้แล้วในห้องผ่าตัดใหญ่ของโรงพยาบาลชั้นนำทั่วประเทศ ในอนาคตจะประดิษฐ์วัสดุป้องกันแผลกดทับเพื่อรองรับอวัยวะส่วนอื่น ๆ ของร่างกายตามความต้องการของผู้ป่วยเพิ่มขึ้น
       

       แผลกดทับเกิดจากแรงกดจากภายนอกกระทำต่อผิวหนังทำให้เกิดความดันกดทับระหว่างผิวสัมผัส มักพบในผู้ป่วยที่ไม่สามารถขยับตัวได้เป็นเวลานาน เช่น ผู้ป่วยอัมพฤกษ์ อัมพาต หรือผู้ป่วยที่ดมยาสลบและผ่าตัดเป็นเวลานาน โดยเฉพาะการผ่าตัดที่นานเกิน 2 ชั่วโมง ได้แก่ การผ่าตัดสมอง ผ่าตัดในช่องปอด หรือการผ่าตัดกระดูกสันหลัง ซึ่งต้องใช้เวลาในการผ่าตัดประมาณ 2 ชั่วโมงขึ้นไป และผู้ป่วยจะต้องนอนผ่าตัดในท่านอนคว่ำ หากเกิดแผลกดทับบริเวณผิวหนังและกล้ามเนื้ออาจเกิดความพิการ และต้องเสียทั้งเวลาและค่าใช้จ่ายในการดูแลรักษา การป้องกันไม่ให้เกิดแผลกดทับ ในผู้ป่วยอัมพฤกษ์ อัมพาตทำได้โดยการพลิกตัวผู้ป่วยทุก 2 ชั่วโมง แต่ในผู้ป่วยที่ดมยาสลบและผ่าตัดเป็นเวลานานไม่สามารถขยับตัวได้ จึงหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะเกิดแรงดันกดทับบริเวณใดบริเวณหนึ่ง
       
       ด้วยเหตุนี้คณะผู้วิจัยซึ่งประกอบด้วย ผศ.พญ.นลินี โกวิทวนาวงษ์ คณะแพทยศาสตร์ ดร. ณัฐพงศ์ นิธิอุทัย คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ดร.เจริญยุทธ เดชวายุกุล คณะวิศวกรรมศาสตร์ และ ศ.นพ.วิทูร ลีลามานิตย์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จึงมีความพยายามที่จะประดิษฐ์วัสดุรองรับเพื่อป้องกันบริเวณที่จะเกิดแผลกดทับสูง เช่น บริเวณศีรษะและใบหน้า ทางคณะผู้วิจัยพยายามใช้ยางพาราแปรรูปซึ่งเป็นวัสดุที่หาได้ง่ายภายในประเทศและช่วยเพิ่มมูลค่าแก่ยางพารา ลดการนำเข้าวัสดุทางการแพทย์จากต่างประเทศ ซึ่งมีราคาสูงกว่าหลายเท่า โดยหมอนเจลฯ ที่นำเข้าจากต่างประเทศจะมีราคา 8,000-10,000 บาท ในขณะที่หมอนเจลฯ ที่ผลิตเองมีราคาประมาณ 4,500 บาท

       ผศ.พญ.นลินี โกวิทวนาวงษ์ วิสัญญีแพทย์ โรงพยาบาลสงขลานครินทร์ หัวหน้าโครงการวิจัยเปิดเผยว่าหมอนเจลรองศีรษะป้องกันแผลกดทับ (Latex polymer head pad for intraoperative pressure sore prevention) ผลิตจากพอรียูรีเทนเจลแล้วห่อหุ้มด้วยยางพาราแปรรูปที่ปรับโมเลกุลแล้ว เพื่อให้สามารถยึดหยุ่นได้ตามแรงกดทับ และพยายามปรับความนิ่มของเจลให้เหมาะกับการใช้งาน รูปทรงของหมอนออกแบบเพื่อรองรับศีรษะสำหรับใช้ในการผ่าตัดท่านอนตะแคงและคว่ำ เพื่อลดแรงกดบริเวณใบหน้า หน้าผาก แก้ม และลูกตา และออกแบบให้มีช่องสำหรับใส่ท่อช่วยหายใจเพื่อดูแลผู้ป่วยได้สะดวกขึ้น มีเส้นผ่าศูนย์กลางวงนอก 22 เซนติเมตร เส้นผ่าศูนย์กลางวงใน 10 เซนติเมตร สูง 5 เซ็นติเมตร

       “จากการนำไปใช้จริงในผู้ป่วยจำนวน 51 ราย ที่มาผ่าตัดและให้ยาระงับความรู้สึกในห้องผ่าตัดใหญ่ โรงพยาบาลสงขลานครินทร์ โดยต้องจัดท่านอนคว่ำหรือนอนตะแคง ใช้เวลาในการผ่าตัดมากกว่า 2 ชั่วโมง พบว่า ค่าเฉลี่ยของระยะเวลาในการผ่าตัดของผู้ป่วยที่ใช้หมอนเจลฯ ผู้ป่วยต้องนอนนิ่งและเกิดแรงกดเป็นเวลา 232 นาที (เกือบ 4 ชั่วโมง)
       
       ผู้ป่วย 35 ราย หรือร้อยละ 68.6 ผิวหนังบริเวณที่สัมผัสหมอนเจลฯ ไม่มีการเปลี่ยนแปลง และผู้ป่วย 16 ราย หรือร้อยละ 31.4 ผิวหนังบริเวณที่สัมผัสหมอนเจลฯ เกิดรอยแดงเล็กน้อย โดยที่ผู้ป่วยทุกคนที่ผิวหนังมีการเปลี่ยนแปลง สามารถหายกลับสู่สภาพเดิมภายในเวลา 30-60 นาที

       จากการใช้จริงในผู้ป่วย หมอนเจลฯที่ประดิษฐ์ขึ้นสามารถลดการเกิดแผลกดทับได้ดี ทำให้ผิวหนังถูกทำลายน้อยลง ความรุนแรงของการทำลายชั้นผิวหนังน้อยลง ถึงแม้ผู้ป่วยถูกกดทับอยู่นานกว่า 4 ชั่วโมง ก็ตาม”
       
       ผศ.พญ.นลินี โกวิทวนาวงษ์ กล่าวต่อไปว่า ปัจจุบันหมอนเจลฯมีการนำไปใช้ในห้องผ่าตัดใหญ่ของโรงพยาบาลสงขลานครินทร์, โรงพยาบาลศิริราช, โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์, โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ ซึ่งโรงพยาบาลเชียงใหม่ยังได้นำไปใช้ที่หอผู้ป่วยด้วย รวมทั้งโรงพยาบาลอีกหลายแห่งทั่วประเทศ ได้ติดต่อเพื่อขอนำหมอนเจลฯไปใช้ เพื่อให้มีการนำไปใช้ประโยชน์อย่างแพร่หลายทั่วประเทศ ผู้วิจัยจึงได้มอบหมายให้บริษัทพี.เอส.ยู นวัตวาณิชย์ จำกัด ภายใต้ศูนย์บ่มเพาะวิสาหกิจ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ให้บริการแก่ผู้สนใจที่จะนำไปใช้ และจากการตอบรับอันดีจากผู้ใช้ คณะผู้วิจัยจึงคิดประดิษฐ์วัสดุรองรับป้องกันแผลกดทับในรูปแบบที่ตรงกับความต้องการของผู้ป่วยมากขึ้น ได้แก่ “แผ่นรองนั่งป้องกันแผลกดทับ” สำหรับผู้ป่วยอัมพฤกษ์ อัมพาต และ“หมอนรองรักแร้ป้องกันแผลกดทับในผู้ป่วยที่มาผ่าตัดท่านอนคว่ำ” อีกด้วย

       ในอนาคตจะพยายามประดิษฐ์และพัฒนาวัสดุป้องกันแผลกดทับ เพื่อรองรับอวัยวะส่วนอื่น ๆ ของร่างกาย สำหรับนำไปใช้ในผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัด และอาจจะพัฒนาอย่างต่อเนื่องเพื่อประดิษฐ์ที่นอนและแผ่นรองนั่งบนรถเข็นสำหรับผู้ป่วยอัมพฤกษ์ อัมพาตต่อไป
       
       ทั้งนี้ ผู้วิจัยได้นำหมอนเจลฯ เข้าร่วมแสดง ในการประชุมวิชาการประจำปี ครั้งที่ 69 ของ ราชวิทยาลัยวิสัญญีแพทย์แห่งประเทศไทย และการอบรมฟื้นฟูวิชาการวิสัญญีวิทยา ครั้งที่ 10 ประจำปี 2552 จัดโดย “ภาควิชาวิสัญญีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์” รวมทั้งงาน “Rubber Products & Innovation Expo 2009 ” จัดโดยศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรม ภาค 11 กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม ร่วมกับสภาอุตสาหกรรมจังหวัดสงขลา และล่าสุดได้จัดแสดงแก่ ดร.คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ในโอกาสเยี่ยมชมมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เมื่อวันที่ 13 มกราคม พ.ศ. 2553 และได้รับรางวัลผลงานวิจัยที่มีประโยชน์ต่อชุมชน มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ประจำปี 2552 ขณะกำลังอยู่ระหว่างจดสิทธิบัตรผลงานดังกล่าว

แหล่งที่มาของข่าว หนังสือพิมพ์ผู้จัดการ