“การทำความดี” ไม่ใช่เรื่องไกลตัวที่ต้องรอความพร้อม แต่คือวิถีชีวิตที่ทุกคนสามารถเริ่มต้นได้ทันทีด้วยต้นทุนที่น้อยแต่ให้ผลกำไรทางใจที่ยิ่งใหญ่
ทำความดี… เริ่มต้นอย่างไร?
การทำความดีคือการตั้งใจสร้างประโยชน์และลดความเห็นแก่ตัวลง โดยสามารถวิเคราะห์การทำดีในชีวิตประจำวันได้ดังนี้:
• ทำอะไร: เริ่มจากสิ่งเล็กน้อยใกล้ตัว เช่น การให้คำปรึกษาเพื่อนร่วมงาน การช่วยยกของ การเก็บขยะที่ขวางทาง หรือการพูดจาไพเราะ สร้างกำลังใจให้คนรอบข้าง
• ทำที่ไหน: ทำได้ทุกแห่ง ไม่ว่าจะเป็นที่บ้าน ในที่ทำงาน หรือบนท้องถนน
• ทำอย่างไร: ทำด้วยความเต็มใจและใช้สติปัญญา ยึดมั่นในความซื่อสัตย์สุจริตและการลงมือทำจริง
• ทำไมต้องทำ: เพื่อสร้าง “ความไว้วางใจ” ให้เกิดขึ้นในสังคม เมื่อเราไว้ใจกัน ความสงบสุขย่อมตามมา
• ทำแล้วได้อะไร: ผลกำไรที่ได้รับทันทีคือ “ความสุขใจ” และความภาคภูมิใจที่ได้เป็นผู้ให้ ซึ่งเงินทองไม่สามารถซื้อความรู้สึกนี้ได้
• ทำเมื่อไร: “ทำทันที” ไม่ต้องรอฤกษ์ยาม เพราะความดีที่ทำได้เลยคือความดีที่ทรงพลังที่สุด
เข้าใจ “บุญกิริยาวัตถุ”: 10 ทางเลือกแห่งการทำดี ตามหลักพุทธศาสนา
สำหรับท่านที่ต้องการแนวทางที่ชัดเจน “บุญกิริยาวัตถุ” คือหลักการทำความดี 10 ประการที่ครอบคลุมทุกแง่มุมของชีวิต ดังนี้:
1.ทานมัย (การแบ่งปัน): การให้สิ่งของหรือปัจจัยเพื่อช่วยเหลือผู้อื่นตามกำลัง
2.สีลมัย (การมีระเบียบวินัย): การรักษากาย วาจา ให้เรียบร้อย ไม่เบียดเบียนหรือทำให้ใครเดือดร้อน
3.ภาวนามัย (การฝึกจิต): การฝึกสติให้รู้เท่าทันอารมณ์ และใช้ปัญญาในการแก้ไขปัญหาอย่างรอบคอบ
4.อปจายนมัย (การอ่อนน้อม): การให้เกียรติและสุภาพอ่อนโยนต่อผู้อาวุโสและเพื่อนร่วมสังคม
5.เวยยาวัจจมัย (การช่วยเหลือ): การสละแรงกายช่วยงานส่วนรวมหรืองานอาสาสมัครด้วยความเต็มใจ
6.ปัตติทานมัย (การส่งต่อดี): การนำเรื่องราวดีๆ ไปเล่าสู่กันฟัง หรือเปิดโอกาสให้คนอื่นได้ร่วมทำดี
7.ปัตตานุโมทนามัย (การยินดี): การมีจิตใจกว้างขวาง ร่วมชื่นชมเมื่อเห็นผู้อื่นกระทำความดี
8.ธัมมเทสนามัย (การให้ปัญญา): การสอนงาน การแชร์ประสบการณ์ที่เป็นประโยชน์ หรือเล่านิทานสอนใจ
9.ธัมมสวนมัย (การใฝ่เรียนรู้): การตั้งใจฟังและศึกษาเรื่องราวดีๆ เพื่อนำมาพัฒนาตนเองให้ดียิ่งขึ้น
10.ทิฏฐุชุกัมม์ (การปรับความคิด): การมองโลกตามความเป็นจริง มีทัศนคติที่ถูกต้องและเชื่อมั่นในผลของการทำดี
ต้นทุนความดี: ลงทุนด้วย “ใจ” กำไรคือ “ความสุข”
คำถามที่ว่า “ต้องลงทุนเท่าไร?” คำตอบคือ “ส่วนใหญ่ลงทุน 0 บาท” เพราะต้นทุนที่แท้จริงไม่ใช่ตัวเงิน แต่คือ “ใจ” ที่ปรารถนาดี “เวลา” ที่สละให้ และ “แรงกาย” ที่ลงมือทำ
การทำความดีไม่ใช่เรื่องของการรอให้รวยหรือรอให้พร้อม แต่คือการใช้สิ่งที่เรามีอยู่แล้ว ทั้งรอยยิ้ม กำลังกาย และปัญญา เพื่อพัดพาความสุขไปสู่ผู้อื่น สังคมไทยก็น่าอยู่ขึ้นได้ด้วยมือของเราทุกคน
******
บทละครสั้นลูกเสือแสดงรอบกองไฟ: “ขุมทรัพย์ที่ลงทุนศูนย์บาท”
แนวคิดหลัก: การทำความดีตามหลักบุญกิริยาวัตถุ 10 ประการ
ตัวละคร:
1. พี่หมู่ (หัวหน้า): สุขุม รอบรู้
2. จอมซ่า: ใจร้อน อยากรวย อยากได้ลาภลอย
3. ไข่ต้ม: ซื่อๆ ขยัน แต่ขี้สงสัย
4. ก้อง: สุภาพ อ่อนน้อม
5. ชาวบ้าน/เพื่อนลูกเสือคนอื่นๆ
ฉากที่ 1: ล่าขุมทรัพย์
(ลูกเสือเดินแถวเรียงหนึ่งเข้ามากลางวงกลมกองไฟ จอมซ่าถือแผนที่กระดาษเก่าๆ ส่องไฟฉายหาของ)
จอมซ่า: “หยุด! แผนบอกว่าขุมทรัพย์มหาศาลที่ให้ผลกำไรยิ่งใหญ่ที่สุด อยู่แถวๆ กองไฟนี่แหละเพื่อนๆ”
ไข่ต้ม: “กำไรเยอะเหรอจอมซ่า? ต้องลงทุนกี่บาท? ผมมีติดตัวอยู่แค่ 20 บาทเองนะ”
จอมซ่า: “โธ่เอ๊ย! ขุมทรัพย์ระดับนี้ต้องใช้เงินเป็นแสนเป็นล้านลงทุนสิ ถึงจะคุ้ม!”
พี่หมู่: (เดินเข้ามาตบไหล่) “ผิดแล้วจอมซ่า ขุมทรัพย์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลกนี้… ลงทุน ศูนย์บาท ก็รวยได้”
จอมซ่า: “โหพี่หมู่! ของฟรีมีที่ไหนในโลก ของดีก็ต้องแพงสิ!”
ฉากที่ 2: บทเรียน 10 ประการ
พี่หมู่: “งั้นลองดูนี่… พวกเราลองทำตามนี้นะ แล้วจะรู้ว่ากำไรใจมันเป็นยังไง”
(พี่หมู่เป่านกหวีดสั้นๆ ลูกเสือแต่ละคนออกมาแสดงท่าทางตามหัวข้อ)
1. ก้อง (เดินไปช่วยไข่ต้มถือของ): “นี่คือ ทานมัย กับ เวยยาวัจจมัย แบ่งปันแรงกาย ช่วยเหลือกัน ไม่ต้องใช้เงินสักบาท”
2. ไข่ต้ม (ยืนตรง พนมมือไหว้พี่หมู่): “นี่คือ อปจายนมัย อ่อนน้อมถ่อมตน ให้เกียรติผู้อื่น ใครเห็นเขาก็รัก”
3. จอมซ่า (ทำท่าจะทิ้งขยะ แต่หยุดแล้วเก็บใส่กระเป๋า): “เออ… นี่คือ สีลมัย มีวินัย ไม่ทำให้คนอื่นเดือดร้อน เก็บขยะขวางทางก็ได้บุญแล้ว”
4. ก้อง (นั่งนิ่งๆ): “ฝึกใจให้มีสติ คือ ภาวนามัย ใช้สติปัญญาแก้ปัญหา ไม่ใช้กำลัง”
5. ไข่ต้ม (หันไปปรบมือให้จอมซ่า): “เห็นเพื่อนทำดี เราก็ดีใจด้วย นี่คือ ปัตตานุโมทนามัย ยินดีกับความดีของคนอื่น”
6. พี่หมู่: “ยังมีการแชร์เรื่องดีๆ (ปัตติทานมัย), ตั้งใจฟังคำสอน (ธัมมสวนมัย), สอนน้องหุงข้าว(ธัมมเทสนามัย) และที่สำคัญที่สุดคือ… การปรับความคิดให้ถูกต้อง (ทิฏฐุชุกัมม์)”
ฉากที่ 3: กำไรที่แท้จริง
จอมซ่า: (ทำหน้าเข้าใจ) “อ๋อ! สรุปคือแค่เรายิ้ม พูดจาไพเราะ ช่วยเหลือกัน มันก็คือการลงทุนแล้วเหรอครับ?”
พี่หมู่: “ใช่! ต้นทุนคือ ‘ใจ’ กำไรคือ ‘ความสุข’ และความไว้วางใจในหมู่คณะ”
ไข่ต้ม: “แล้วต้องทำตอนไหนครับพี่หมู่? ต้องรอพรุ่งนี้เช้าไหม?”
ทุกคน (พร้อมกัน): “ทำทันที! ไม่ต้องรอฤกษ์ยาม!”
ฉากจบ: สรุปบทเรียน(ลูกเสือทั้งหมดล้อมวงจับมือกันหน้ากองไฟ)
พี่หมู่: “ความดีไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่ใช่เรื่องของคนรวย แต่มันคือวิถีชีวิตของลูกเสือทุกคน”
จอมซ่า: “ขุมทรัพย์ ที่ลงทุนศูนย์บาท… แต่กำไรมหาศาลจริงๆ ครับ!”
ทุกคนพูดพร้อมกัน: “ทำความดี… เริ่มที่ใจ… ทำได้ทันที!”
(ทุกคนร้องเพลง จงทำดี https://share.google/Euhwm9yKAJ11nFpns )
เอกสารนี้ จัดทำโดยชมรมเสมาพัฒนาชีวิต ของมูลนิธิส่งเสริมการลูกเสือแห่งประเทศไทยThis document produce by Sema Life Development Club, Thai Scouts Promotion Foundation.
