กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ตอนเย็นในวันขึ้นปีใหม่ มีนักท่องเที่ยวสามคนเดินทางมาถึงหมู่บ้านเล็ก ๆ ด้วยความเหนื่อยล้าและหิวโหย แต่ไม่มีร้านอาหารใดที่เปิดทำการ เนื่องจากหมู่บ้านนี้เพิ่งประสบภัยน้ำท่วม และยากจน
นักท่องเที่ยวก่อไฟ ตั้งหม้อต้มน้ำกลางลานหมู่บ้าน หย่อนก้อนหิน กำมือหนึ่งลงไป พร้อมพูดว่า “เรากำลังทำต้มยำก้อนหินที่อร่อยที่สุดในโลก”
ชาวบ้านหัวเราะ แต่ก็อดสงสัยไม่ได้ จึงยืนดู นักท่องเที่ยวชิมน้ำต้มหินแล้วบอกว่า “ถ้ามีตะไคร้ ใบมะกรูด และพริก สักหน่อยจะหอมขึ้น” ชาวบ้านคนหนึ่งจึงนำตะไคร้มาใส่ อีกคนใส่ใบมะกรูด อีกคนใส่พริกสด กลิ่นหอมเริ่มลอยออกมา
เด็ก ๆ วิ่งเข้ามาดูด้วยความสนใจ ผู้เฒ่าผู้แก่ก็เดินมาด้วยความสงสัย ทุกคนเริ่มพูดคุยกันอย่างสนุกสนาน บรรยากาศในหมู่บ้านเปลี่ยนไป จากความระแวงกลายเป็นความร่วมมือ
นักท่องเที่ยวพูดว่า “ถ้ามีเนื้อไก่สักหน่อยจะสมบูรณ์แบบ” ชาวบ้านที่เลี้ยงไก่ไว้จึงนำเนื้อและตีนไก่มาใส่ลงไป กลิ่นหอมของสมุนไพรไทยผสมกับไก่สดทำให้ทุกคนตื่นเต้นมากขึ้น จากนั้นมีคนใส่เห็ด หอมแดง กระเทียม และน้ำปลา เพราะเด็กหญิงตัวเล็ก ๆ พูดว่า “แม่บอกว่า ต้มยำต้องมีน้ำปลา” ทุกคนหัวเราะและเห็นด้วย
ผู้เฒ่าคนหนึ่งพูดว่า “ถ้ามีมะนาวอีกหน่อยจะอร่อยขึ้น” เด็กชายรีบวิ่งไปเด็ดมะนาวจากต้นมาบีบลงไป รสชาติเปรี้ยวผสมกับความเผ็ดร้อนทำให้ต้มยำก้อนหินสมบูรณ์ยิ่งขึ้น หญิงชราคนหนึ่งใส่ข่า อีกคนใส่ผักชี กลิ่นหอมแรงขึ้นเรื่อย ๆ
ชาวบ้านบางคนเริ่มจัดโต๊ะไม้ยาว กลางลานหมู่บ้าน พวกเขานำจาน ชาม และช้อนออกมาเตรียมไว้ ทุกคนตั้งตารอที่จะได้กินต้มยำก้อนหินร่วมกัน เสียงหัวเราะและการพูดคุยดังไปทั่ว
เมื่อต้มยำในหม้อใหญ่เดือดจนได้ที่ นักท่องเที่ยวก็ตักต้มยำก้อนหินใส่ชาม แจกจ่ายให้ชาวบ้าน ทุกคนเริ่มชิมด้วยความตื่นเต้น รสชาติเปรี้ยว เผ็ด หอมสมุนไพรไทยผสมกับเนื้อไก่สดทำให้ทุกคนยิ้มออกมา เด็ก ๆ ตะโกนว่า “อร่อยที่สุดเลย!” ผู้เฒ่าหัวเราะและพูดว่า “นี่คืออาหารที่ทำให้เรารู้จักการแบ่งปัน”
ทุกคนในหมู่บ้านนั่งกินต้มยำก้อนหินด้วยกันอย่างมีความสุข พวกเขาเล่าเรื่องราวของตนเองระหว่างกินต้มยำก้อนหิน เสียงหัวเราะและการพูดคุยทำให้บรรยากาศอบอุ่น นักท่องเที่ยวทั้งสามยิ้ม พวกเขารู้ว่าต้มยำก้อนหินไม่ใช่เพียงอาหาร แต่เป็นสะพานที่เชื่อมใจคนในหมู่บ้านเข้าด้วยกัน
เมื่อทุกคนกินอิ่มแล้ว ผู้เฒ่าพูดว่า “เราควรทำต้มยำก้อนหินทุกครั้งที่มีงานรวมญาติหรือเทศกาล เพื่อเตือนใจว่า การแบ่งปันทำให้เรามีความสุข” ทุกคนพยักหน้าเห็นด้วย เด็ก ๆ วิ่งเล่นรอบลานหมู่บ้านด้วยเสียงหัวเราะ ผู้ใหญ่พูดคุยกันอย่างสนุกสนาน นักท่องเที่ยวทั้งสามยิ้มและรู้สึกอบอุ่นใจ
ตั้งแต่นั้นมา หมู่บ้านเล็ก ๆ แห่งนี้ก็มีตำนานเล่าขานว่า “ต้มยำก้อนหิน” คืออาหารแห่งการแบ่งปันและความสามัคคี ที่ทำให้นักท่องเที่ยวกลายเป็นเพื่อน และทำให้ทุกคนเข้าใจว่าการร่วมมือกันสามารถสร้างสิ่งยิ่งใหญ่ได้
การกระทำของคนในหมู่บ้านนี้ เป็นการกระทำความดี ที่ตรงกับกฎลูกเสือข้อ 5 เป็นผู้สุภาพเรียบร้อย เพราะความสุภาพนั้นไม่เพียงมีกิริยาวาจาอ่อนหวานเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมไปถึงความเป็นมิตร ความมีน้ำใจไมตรี เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ไปถึงคนอื่น ความเห็นอกเห็นใจ และการทำให้เขารู้สึกว่าเป็นคนมีค่าอีกด้วย นอกจากนี้ ยังเป็นการกระทำความดีตามหลักบุญกิริยาวัตถุ ข้อ 1 ทานมัย ด้วยการแบ่งปันสิ่งของ นำเครื่องต้มยำต่างๆมาบริจาคใส่หม้อรวมกัน และ ข้อ 2 เวยยาวัจจมัย ด้วยการขวนขวายสำสิ่งที่ถูกที่ควร
นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า “การร่วมมือแบ่งปันเพียงเล็กน้อยจากแต่ละคน เมื่อรวมกันแล้วสามารถสร้างสิ่งยิ่งใหญ่ได้
เรียบเรียงจากนิทานพื้นบ้านโบราณของยุโรป (ฝรั่งเศส รัสเซีย สเปน) เรื่อง ซุปก้อนหิน The Stone soup ที่ให้ความรู้เรื่องจริยธรรมและการให้ทาน
อาทร จันทวิมล
บทละครสั้น ลูกเสือ แสดงรอบกองไฟ เรื่อง : ต้มยำก้อนหินแห่งมิตรภาพ
แนวคิด: สนุกสนาน, สร้างสรรค์, เน้นการมีส่วนร่วม, สอดแทรกความหมายของกฎลูกเสือข้อ 5 และบุญกิริยาวัตถุ
ตัวละคร:
- ผู้กำกับลูกเสือ: (ผู้ดำเนินรายการ)
- นักท่องเที่ยว กลุ่มผจญภัย” 3 คน
- ชาวบ้าน 10 คน
- ลูกเสือ 5 8o
อุปกรณ์ประกอบฉาก/กิจกรรม:
- กองไฟ: จุดจริง
- หม้อสนาม/หม้อ ใหญ่: 1 ใบ (สำหรับทำต้มยำ)
- ทัพพี: 1 อัน
- ก้อนหินที่ล้างสะอาดแล้ว: 5 dhvo (สำหรับหย่อนลงหม้อ)
- ส่วนผสมต้มยำที่เตรียมหั่นไว้แล้ว:
- ตะไคร้ซอย, ใบมะกรูดฉีก, พริกขี้หนูสวน/พริกแดงซอย (บางส่วน)
- เนื้อไก่หั่นชิ้น (ส่วนที่สุกง่าย เช่น อก หรือต้มให้สุกก่อนบางส่วน)
- เห็ดชนิดต่างๆ
- หอมแดง, กระเทียม (บุบหรือหั่น)
- น้ำปลา, น้ำมะนาว, ข่าซอย, ผักชีฝรั่ง/ผักชี (สำหรับโรยหน้า)
- น้ำสะอาด
(ฉากเริ่ม: รอบกองไฟ ลูกเสือทุกกลุ่มนั่งล้อมรอบ)
ผู้กำกับลูกเสือ: สวัสดีครับลูกเสือทุกคน! คืนนี้เป็นคืนพิเศษที่เราจะมาสร้างตำนานรอบกองไฟด้วยกัน! วันนี้เราจะมาฟังนิทานและลงมือทำบางอย่างจากนิทานนั้น! นิทานของเราชื่อว่า “ต้มยำก้อนหิน”
(เสียงปรบมือฮือฮา)
ผู้กำกับลูกเสือ: เราจะให้ กลุ่ม สิงโต เป็นนักท่องเที่ยว และ กลุ่มนกหัวขวาน เป็นตัวแทนของชาวบ้าน ! ส่วนลูกเสือกลุ่มอื่นๆ เป็นชาวบ้าน ที่จะมาร่วมงานเลี้ยงอันแสนอร่อย! พร้อมไหมครับ!
ลูกเสือทุกคน: พร้อมครับ/ค่ะ!
(ผู้กำกับลูกเสือผายมือไปทาง “กลุ่มสิงโต ” ที่กำลังเดินเข้ามาอย่างอ่อนแรง)
ผู้กำกับลูกเสือ: กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ในคืนวันขึ้นปีใหม่ นักท่องเที่ยวกลุ่มสิงโต เดินทางมาถึงหมู่บ้านเล็กๆ แห่งหนึ่งด้วยความเหนื่อยล้าและหิวโหย
(กลุ่มผจญภัยทำท่าเหนื่อยล้า มองซ้ายขวา)
นักท่องเที่ยว 1 : โอ๊ย! เหนื่อยจังเลย หิวก็หิว แต่ดูสิ หมู่บ้านนี้เงียบจังเลยนะ ไม่มีร้านอาหารเปิดเลยเหรอ?
นักท่องเที่ยว 2 : แย่จังเลยนะ สงสัยเพิ่งประสบภัยมา ชาวบ้านคงยังลำบาก
นักท่องเที่ยว 3 : (มองไปที่กองไฟ) ไม่เป็นไร! เรามีวิธี! พวกเรามีสูตรเด็ดที่จะทำให้ทุกคนอิ่มอร่อย!
(กลุ่มสิงโตมเดินไปที่กองไฟ ตั้งหม้อ เติมน้ำ แล้วหย่อน “ก้อนหินที่เตรียมไว้” ลงไป)
นักท่องเที่ยว 1 : เอาล่ะ! เราจะทำ “ต้มยำก้อนหินที่อร่อยที่สุดในโลก!”
ชาวบ้าน กลุ่มนกหัวขวาน : (ค่อยๆ เดินเข้ามาดูด้วยความสงสัย)
ชาวบ้าน 1 : (กระซิบ) ต้มยำก้อนหินเหรอ? มันจะกินได้จริงเหรอ?
ชาวบ้าน 2 : ไม่เคยได้ยินเลยนะ! แปลกจริงๆ!
ชาวบ้าน 3 : แต่เขามั่นใจกันจังเลยนะ ลองตามดูหน่อยดีกว่า
(ชาวบ้านต่างๆ เข้ามามุงดูใกล้ๆ อย่างสนใจ)
นักท่องเที่ยว1 : (ตักน้ำในหม้อชิมเล็กน้อย) อื้มมม… รสชาติดีใช้ได้เลยนะ แต่ถ้ามี ตะไคร้ ใบมะกรูด และพริก สักหน่อยจะหอมขึ้นมากเลย! ใครพอจะมีบ้างไหมครับ?
( ชาวบ้าน 1 รีบวิ่งไปหยิบ “ตะไคร้” มาใส่)
ชาวบ้าน 1: ผมมีตะไคร้ครับ! (ใส่ลงไปในหม้อ)
(ชาวบ้าน 2 หยิบ “ใบมะกรูด” มาใส่)
ชาวบ้าน 2: ผมมีใบมะกรูดด้วย! (ใส่ลงไปในหม้อ)
(ชาวบ้าน 3 หยิบ “พริกซอย” ที่เตรียมไว้มาใส่)
ชาวบ้าน 3 : นี่พริกจากสวนผมเลยครับ! (ใส่ลงไปในหม้อ)
(นักท่องเที่ยวคนหนึ่งใช้ทัพพีคนเล็กน้อย กลิ่นหอมของสมุนไพรเริ่มโชยมาเล็กน้อย)
นักท่องเที่ยว1 : (สูดดม) อื้อหือ! กลิ่นเริ่มมาแล้ว! แต่ถ้ามี เนื้อไก่ สักหน่อยจะสมบูรณ์แบบมากเลยนะ!
(ชาวบ้าน 1 รีบไปหยิบ “เนื้อไก่หั่น และตีนไก่ ” จากที่บ้านมาให้)
ชาวบ้าน 1: ผมมีเนื้อไก่ และตีนไก่ครับ! (ใส่ลงไปในหม้อ)
(นักท่องเที่ยวใช้ทัพพีคนต้มยำ เสียงเดือดปุดๆ ของน้ำต้มยำเริ่มชัดขึ้น)
นักท่องเที่ยว 1 : เยี่ยมเลย! กลิ่นหอมของไก่ผสมกับสมุนไพรไทย ชวนให้หิวจริงๆ!
เด็กเล็กๆ ในกลุ่มชาวบ้าน: (เสียงเจื้อยแจ้ว) แม่บอกว่า ต้มยำต้องมี เห็ด กับ หอมแดง กระเทียม แล้วก็ น้ำปลา ด้วยค่ะ!
(ชาวบ้านคนอื่นๆ ที่เป็นลูกเสือกลุ่มอื่นๆ ก็เริ่มเสนอตัวและหยิบส่วนผสมอื่นๆ ที่เตรียมไว้ เช่น เห็ด หอมแดง กระเทียม และน้ำปลา มาใส่ทีละนิดๆ)
ผู้กำกับลูกเสือ: เห็นไหมครับลูกเสือ! แค่น้ำใจเล็กๆ น้อยๆ จากแต่ละคนก็เริ่มจะสร้างสรรค์สิ่งดีๆ แล้ว! (หันไปทางหม้อต้มยำ) อื้อหือ กลิ่นเริ่มหอมขึ้นเรื่อยๆ แล้วนะครับ!
ผู้เฒ่า : (ทำท่าทางเป็นผู้เฒ่า เดินมาอย่างช้าๆ) ถ้ามี มะนาว อีกหน่อยจะเปรี้ยวสะใจเลยนะพ่อหนุ่ม!
(เด็กชาย วิ่งไปหยิบ “มะนาว” มาบีบลงไปในหม้อ)
เด็กชาย: ผมมีมะนาวครับ! บีบสดๆ เลย!
(หญิงชรา เดินมาหยิบ “ข่า” และ “ผักชี” มาใส่)
หญิงชรา: เอาข่ากับผักชีไปอีกหน่อยสิพ่อหนุ่ม! จะได้หอมๆ
(นักท่องเที่ยวชิมต้มยำ แล้วทำท่าอร่อย)
นักท่องเที่ยว 1 : สุดยอดเลยครับ! รสชาติกลมกล่อม เปรี้ยว เผ็ด เค็ม หอมลงตัว!
ผู้กำกับลูกเสือ: เห็นไหมครับลูกเสือ! จากก้อนหินธรรมดา ตอนนี้กลายเป็นต้มยำหม้อใหญ่ ที่เต็มไปด้วยน้ำใจของทุกคนแล้ว!
(ลูกเสือกลุ่มอื่นๆ ที่เป็นชาวบ้าน เริ่มจัดโต๊ะ และนำชาม ช้อน มาเตรียม)
ผู้กำกับลูกเสือ: ตอนนี้ทุกคนต่างก็เอาจานชามมาเตรียมไว้แล้ว! เสียงหัวเราะและการพูดคุยดังไปทั่ว! จากหมู่บ้านที่เงียบเหงา ก็กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง! เพราะอะไรครับ?
ลูกเสือทุกคน: เพราะการแบ่งปันครับ/ค่ะ!
(นักท่องเที่ยวตักต้มยำใส่ชาม แจกจ่ายให้ลูกเสือทุกคนที่ร่วมกิจกรรม )
ผู้กำกับลูกเสือ: เชิญเลยครับลูกเสือทุกนาย! ต้มยำก้อนหินหม้อนี้ คือ ต้มยำแห่งมิตรภาพ!
(ลูกเสือทุกคนเริ่มชิมต้มยำก้อนหิน)
เด็กๆ: อร่อยที่สุดเลย!
ผู้เฒ่า (ยิ้ม) นี่แหละคืออาหารที่ทำให้เรารู้จักการแบ่งปัน!
ผู้กำกับลูกเสือ: ลูกเสือทุกนายครับ! นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า “การร่วมมือแบ่งปันเพียงเล็กน้อยจากแต่ละคน เมื่อรวมกันแล้วสามารถสร้างสิ่งยิ่งใหญ่ได้!” เหมือนกับกฎลูกเสือข้อ 5 ที่ว่า “ลูกเสือเป็นผู้สุภาพเรียบร้อย” ความสุภาพไม่ได้มีแค่คำพูด แต่คือการมีน้ำใจเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการแบ่งปันให้แก่กันครับ!
(ลูกเสือทุกคนรับประทานต้มยำก้อนหินอย่างมีความสุข พร้อมพูดคุยกัน)
ผู้กำกับลูกเสือ: และนี่คือตำนานของ “ต้มยำก้อนหิน” ที่สร้างมิตรภาพและความสุขให้กับทุกคน ขอให้ลูกเสือทุกนายจดจำความหมายของการแบ่งปันและน้ำใจนี้ไว้เสมอครับ!
( ลูกเสือทั้งหมดร่วมร้องเพลง ร่วมใจเราพร้อมใจ ร่วมใจเราพร้อมใจ งานน้อยใหญ่พร้อมใจกันทำ ปิดฉากด้วยเสียงปรบมือและเสียงพูดคุยอย่างสนุกสนานรอบกองไฟ)
หมายเหตุเพิ่มเติมสำหรับกิจกรรม:
- ความปลอดภัย: เน้นย้ำเรื่องความปลอดภัยในการก่อกองไฟและการเตรียมอาหาร
- สุขอนามัย: ส่วนผสมต้องล้างให้สะอาด หั่นเตรียมไว้ล่วงหน้า และมีอุปกรณ์ที่สะอาดสำหรับปรุงอาหาร
- การมีส่วนร่วม: ให้ลูกเสือได้สลับกันใส่ส่วนผสม (ภายใต้การดูแลของผู้กำกับ) และคนต้มยำ
- การสะท้อนคิด: หลังกิจกรรม ควรมีการพูดคุยกันถึงความรู้สึกและสิ่งที่ได้เรียนรู้จากกิจกรรมนี้ เพื่อตอกย้ำคุณค่าของการแบ่งปันและความสามัคคี
อาทร จันทวิมล
