เรื่องเล่าขาน

โรงพยาบาล มีเรื่องเล่าต่อกันมาว่า บริเวณวังจันทรเกษมนี้เคยใช้เป็นที่ตั้ง โรงพยาบาล มีผีเด็ก ชื่อเจ้าจุกวิ่งอยู่บนตึกใหญ่ เป็นประจำเวลาค่ำคืน ทำให้ข้าราชการที่นอนเวรไม่กล้านอนที่ตึกใหญ่ จึงต้องไปนอนเวรที่ ป้อมยามหน้าประตู และมีประตูผี ที่มุมกรมอาชีวศึกษา ด้านสะพาน มัฆวานรังสรรค์ แต่ไม่สามารถหาเอกสารหลักฐานเรื่องโรงพยาบาล ยืนยันได้แน่ชัด นอกจากในหนังสือพระราชวังและวังในกรุงเทพฯ โดย ม.ร.ว.แน่งน้อย เกษมศรี เขียนไว้ว่า "เมื่อวังจันทรเกษมสร้างเสร็จแต่มิได้สร้างเพื่อเป็นที่ประทับ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงได้พระราชทานพระตำหนักใหญ่ เป็นที่ตั้งสถานพยาบาลสำหรับ ข้าราชการบริพารแทน ต่อมาจึงเปลี่ยนเป็นโรงเรียนการเรือน"๑๑ จากการค้นหลักฐานที่กองจดหมายเหตุแห่งชาติและกองประวัติศาสตร์ กองทัพบก เกี่ยวกับ วังจันทรเกษม โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า โรงเรียนนายร้อย จปร. ตลอดจนตำนานกรมทหารมหาดเล็ก รักษาพระองค์ ไม่พบว่าที่ใดมีข้อมูลเกี่ยวกับสถานพยาบาลในวังจันทรเกษมเลย ทราบแต่เพียงว่า ในกรมทหาร ต่าง ๆ นั้นจะมีห้องพยาบาลเสนารักษ์ประจำหน่วยสำหรับรักษาพยาบาลทหารที่เจ็บป่วยเล็กน้อย สำหรับชื่อของวังจันทรเกษมนี้ ปรากฏหลักฐานในพระราชหัตถเลขา สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ และหนังสือกรมพระคลังข้างที่ พ.ศ.๒๔๕๓ ใช้ชื่อ "วังจันท์" แต่แผนที่กรมแผนที่ทหารบก พ.ศ. ๒๔๔๘ เรียก "วังจันทร์" โดยไม่มีคำว่า "เกษม" ต่อท้าย

เมื่อตรวจสอบกับพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ คำว่า "จันท์" หรือจันทร-จันทร์" แปลว่า ดวงเดือน ในเอกสารสมัยรัชกาลที่ ๕ บางฉบับมีการกล่าวถึงถนนดวงดาว อยู่ข้างวังกรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ ใกล้คลองผดุงกรุงเกษมด้วย "จัน" เป็นชื่อต้นไม้ขนาดกลางถึงใหญ่ ผลสุกสีเหลืองหอม Diospyros decandra Lour, EBE-NACEAE "จันทน์" เป็นชื่อพรรณไม้บางชนิด ที่มีเนื้อไม้ดอก หรือผลหอม ใช้ทำยาและปรุงเครื่องหอม เช่น จันทน์กะพ้อ Vetica diospyroides Syming DIPTEROCARPACEAE จันทน์เทศ Myristica fragrans Houtt MYRISTICACEAE จันทน์แดง หรือจันทน์ผา Dracaena loureiri Gognep AGAVACEAE

ต้นไม้เก่า เกี่ยวกับต้นไม้เก่าในวังจันทรเกษม ซึ่งในแผนที่เก่าสมัยรัชกาลที่ ๖ เขียนไว้นับได้ ๓๐๐ กว่าต้นจากการตรวจสอบในปี ๒๕๓๔ พบต้นไม้เก่า คล้ายต้นจามจุรีหน้ากรมการศาสนาหนึ่งต้น เข้าใจว่าจะเป็นต้นเก่าแก่ที่สุด และบริเวณหน้ากระทรวงอีกหนึ่งต้น เข้าใจว่าเป็นต้นลูก ของต้นหน้ากรม การศาสนา มีต้นลั่นทมเก่าบริเวณคุรุสภาติดถนนราชสีมาหลายต้น มีต้น มะฮ๊อกกานีขนาดใหญ่หน้าสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน ๒ ต้น บริเวณสนามคุรุสภา มีต้นสารภีขนาดใหญ่จำนวนมาก ส่วนบริเวณริม คลองผดุงกรุงเกษม ไม่เหลือต้นยางลับเบอร์ตามที่ปรากฎในแผนที่สมัย รัชการที่ ๖ อยู่เลย มีแต่ต้นหางนกยูงสีแสดตลอดแนว เคยมีต้นไทรใหญ่ มากตรงข้ามกรมการศาสนาใกล้ปั๊มน้ำมันภายหลังโค่นไป ตอนที่ปลัด กระทรวงสมาน แสงมลิ ป่วยหนัก ใต้ต้นไทรนั้นมีศาลเจ้าจุกตั้งอยู่มีต้นประดู่ใหญ่มากตรงศูนย์สารนิเทศ และมีต้นแต้วหน้ากรมวิชาการ ซึ่งขณะที่นายสุกิจ นิมมานเหมินทร์ เป็นรัฐมนตรี เคยให้คนไปเก็บมา จิ้มน้ำพริก