ระบบการศึกษาในเยอรมนี

โรงแรมเดอะ สุโกศล กรุงเทพฯ – นายจาตุรนต์ ฉายแสง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธานกล่าวเปิดการประชุมสัมมนา ระบบการศึกษาในเยอรมนี : การศึกษาเพื่อการพัฒนาประชาธิปไตย จัดโดยมูลนิธิคอนราด อาเดนาวร์ (ประเทศไทย) ร่วมกับสถาบันศึกษาการพัฒนาประชาธิปไตย โดยมีศาสตราจารย์ธเนศวร์ เจริญเมือง ที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ  ดร.ชเตฟาน เคาฟ์มันน์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและกรรมาธิการการศึกษาแห่งสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี  ดร.อิงโก้ วิงเคิลมันน์ อุปทูตและหัวหน้าฝ่ายเศรษฐกิจแห่งสถานเอกอัครราชทูตสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนีประจำประเทศไทย  มร. มิเชล วินเซอร์ ผู้แทนมูลนิธิคอนราด อาเดนาวร์ (ประเทศไทย) และผู้แทนจากสถาบันการศึกษา เข้าร่วมกว่า 30 คน เมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2557 ที่ห้องกมลทิพย์

ดร. อิงโก วิงเคิลมันน์ กล่าวว่า การอาชีวศึกษามีความสำคัญมากต่อบริษัทรวมทั้งต่อระบบเศรษฐกิจและประเทศชาติ หากไร้แรงงานที่มีฝีมือเศรษฐกิจก็ไม่สามารถเติบโตได้ เยอรมนีมีการจัดการพัฒนาระบบการอาชีวศึกษา ซึ่งประสบความสำเร็จและได้รับความนิยมเป็นอย่างมากทั้งในประเทศและต่างประเทศทั่วโลก ที่ผ่านมาไทยและเยอรมนีได้มีการลงนามในบันทึกความเข้าใจว่าด้วยการศึกษาทวิภาคี (German-Thai Dual Excellence Education : GTDEE) ที่เปิดโอกาสให้ภาคเอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดโครงการฝึกอบรมในสถานประกอบการ โดยมีสถานประกอบการของเยอรมนีในประเทศไทย 3 แห่งเข้าร่วมโครงการฯ ได้แก่ บริษัท บีเอ็มดับเบิลยู (BMW) บริษัท บ๊อช (Bosch) และบริษัท บีกริม (B-Grimm) ทั้งนี้ จะมีการดำเนินการตามกรอบความร่วมมือเพื่อให้การพัฒนาการอาชีวศึกษาของไทยเป็นรูปธรรมมากขึ้น

รมว.ศธ. กล่าวว่า รัฐบาลไทยพยายามที่จะพัฒนาคุณภาพการศึกษาและให้คนไทยทุกคนมีโอกาสเข้าถึงการศึกษาอย่างเท่าเทียมกัน จึงได้กำหนดนโยบายการศึกษาที่มุ่งเน้นการกระจายทรัพยากรอย่างเหมาะสม และการใช้เทคโนโลยีเพื่อยกระดับประชาชน ชุมชน ประเทศชาติและภูมิภาค โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปี 2557 งบประมาณของประเทศกว่าร้อยละ 20.5 ถูกนำไปใช้ในด้านการศึกษา และนำไปสู่การขับเคลื่อนให้ประเทศไทยสามารถผลิตแรงงานที่มีคุณภาพ เพื่อส่งเสริมให้สังคมและเศรษฐกิจของประเทศเติบโตได้

ในฐานะ รมว.ศธ. ได้ประกาศให้การศึกษาเป็นวาระแห่งชาติ และประกาศให้ปี 2556 – 2557 เป็นปีแห่งการรวมพลังยกระดับคุณภาพการศึกษา เนื่องจากตระหนักว่า การอ่านออกเขียนได้ การคำนวณและการเข้าใจในด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีได้นั้น ไม่เพียงพอต่อการเป็นพลเมืองในสังคมประชาธิปไตย การศึกษาที่ผลิตทุนมนุษย์” (Human Capital) เพียงเพื่อให้ตรงกับความต้องการในตลาดเศรษฐกิจควรถูกยกเลิก เช่นเดียวกับ การศึกษาเชิงพาณิชย์” (Commercial Education)

ในสังคมประชาธิปไตย มนุษย์ต้องสามารถสนับสนุนประเทศของตนด้วยความแข็งแกร่ง และเป็นพลเมืองที่มีความตระหนักถึงสาธารณประโยชน์ ขณะนี้ประเทศไทยอยู่ในระหว่างการปฏิรูปและการบูรณาการระบบการศึกษา เพื่อผลิตผู้เรียนให้สามารถคิด วิเคราะห์ แก้ไขปัญหา รวมถึงการเรียนรู้อย่างอิสระและต่อเนื่องได้ตลอดชีวิต

ศธ.ได้เน้นเรื่องการพัฒนาการอาชีวศึกษา เพราะต้องการให้คุณภาพของการอาชีวศึกษาดีขึ้น จึงได้ส่งเสริมให้มีความร่วมมือระหว่างสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.) กับภาคเอกชนทั้งระบบ ตั้งแต่การกำหนดคุณลักษณะของผู้เรียนและผู้จบการศึกษา การออกแบบหลักสูตร การทำงานในสถานศึกษา และการฝึกอบรมในสถานประกอบการ ในการดำเนินการดังกล่าวจะต้องขอความร่วมมือจากประเทศที่มีประสบการณ์ เช่น เยอรมนี เนื่องจากเป็นประเทศที่ประสบความสำเร็จในการจัดการอาชีวศึกษา และมีประสบการณ์ในการทำงานร่วมกันอย่างใกล้ชิด ทั้งในระดับประเทศ ระดับมหาวิทยาลัย และระดับวิทยาลัยอาชีวศึกษา โดยเชื่อว่าความร่วมมือระหว่างสองประเทศจะช่วยยกระดับและพัฒนาการอาชีวศึกษาได้เป็นอย่างดี

ในปีการศึกษาถัดไป คาดว่าจำนวนผู้เรียนอาชีวศึกษาจะเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นผลจากนโยบายของ ศธ. ในปัจจุบัน เพราะฉะนั้นจะต้องมั่นใจว่ามีที่ว่างพอสำหรับผู้เรียน และที่สำคัญคือการพัฒนาคุณภาพการอาชีวศึกษา จะต้องมีหลักสูตรและการฝึกอบรมที่เหมาะสมต่อผู้เรียน ซึ่งต้องการให้มีครูผู้สอน ผู้ฝึกอบรม และผู้ฝึกอบรมครูผู้สอนเข้ามาในระบบมากขึ้น

ในช่วงที่มีความขัดแย้งทางการเมืองในประเทศ มีการแบ่งฝักแบ่งฝ่ายอย่างชัดเจนในสังคม ต้องมีการเตรียมพร้อมในเรื่องความรู้และความเข้าใจเบื้องต้นของคำว่า ประชาธิปไตยเพราะแนวคิดของคำว่าประชาธิปไตยในประเทศไทย ก็มีคำอธิบายหลายแบบแตกต่างกันและไม่สอดคล้องกัน จากที่เห็นถึงความขัดแย้งที่รุนแรงในปัจจุบัน และไม่มีท่าทีว่าจะจบลงโดยง่าย สะท้อนให้เห็นถึงความล้มเหลวของระบบการศึกษาในการพัฒนาประชาธิปไตย จึงต้องมีการเรียนรู้วิธีการ การให้ความรู้แก่ประชาชนและสังคมมีความรู้เรื่องระบอบประชาธิปไตย และวิธีการสร้างระบอบประชาธิปไตยที่ยั่งยืน

หากมองที่ระบบการศึกษา จะเห็นสัญญาณของความสำเร็จในการพัฒนาประชาธิปไตย คือ การเลือกตั้งประธานนักเรียนในสถานศึกษา เป็นเรื่องยากที่จะออกแบบหรือนำเสนอเรื่องของการพัฒนาประชาธิปไตยในระบบการศึกษาในประเทศไทย และไม่สามารถนำเนื้อหาที่ต้องการให้ผู้เรียนใส่ในหลักสูตรหรือสื่อการเรียนการสอนได้ เพราะไม่อาจคาดได้ว่ารัฐบาลถัดไปจะเห็นด้วยหรือไม่ ควรมีการสนับสนุนให้ประชาชนในประเทศเรียนรู้ประวัติศาสตร์ และสนับสนุนให้ผู้เรียนสามารถคิดวิเคราะห์ได้อย่างถูกต้องเหมาะสม โดยจัดหาข้อมูลให้เพียงพอ ก็เป็นเรื่องที่ต้องนำไปหารือกันต่อไป

ทั้งนี้ การเรียนรู้จากประเทศที่มีประสบการณ์จะช่วยในเรื่องดังกล่าวได้มาก จึงเห็นว่าการหารือในเรื่องการพัฒนาประชาธิปไตยจะช่วยให้เรียนรู้วิธีรับมือกับความขัดแย้งและวิธีการส่งเสริมการพัฒนาประชาธิปไตยในประเทศไทยได้เป็นอย่างดี

โอกาสนี้ รมว.ศธ.กล่าวแสดงความขอบคุณ มูลนิธิคอนราด อาเดนาวร์ (ประเทศไทย) ที่ให้ความร่วมมือในการจัดการประชุมสัมมนานี้ และขอให้การประชุมสัมมนาครั้งนี้ ประสบความสำเร็จด้วยดี

กุณฑิกา พัชรชานนท์
บัลลังก์ โรหิตเสถียร
สรุป/รายงาน
28/3/2557