อรทัย  ศักดิ์สูง

                ประโยชน์ของการประเมินโครงการ

1.       ทำให้มีการกำหนดวัตถุประสงค์หรือมาตรฐานในการดำเนินการที่ชัดเจน

2.       ทำให้มีการใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์เต็มที่และคุ้มค่า

3.       ทำให้แผนงานบรรลุตามวัตถุประสงค์ คือ เริ่มจากการวางแผนดำเนินการตามแผนและ

ประเมินผล

4.       ทำให้เกิดการควบคุมคุณภาพของงาน วิเคราะห์ทุกส่วนของโครงการเพื่อไม่ให้เกิด

ปัญหา

5.       เพื่อทราบปัญหาอุปสรรค ข้อดี ข้อเสีย ตลอดจนแนวทางการปรับปรุงแก้ไข เพื่อผู้

บริหาร   จะได้มีข้อมูลประกอบในการตัดสินใจว่าจะดำเนินการขยายหรือยุติโครงการ

การประเมินก็จะแบ่งเป็น 4 ประเภท

1.       ประเมินก่อนดำเนินโครงการ  (Ex-ante’  Evaluation)

2.       ประเมินระหว่างดำเนินโครงการ  (Formative  Evaluation)

3.       ประเมินเสร็จสิ้นโครงการ  (Summative  Evalution)

4.       ประเมินหลังเสร็จสิ้นโครงการ  (Follow – up)

 

1.       การประเมินก่อนดำเนินการ  จุดมุ่งหมายจะวิเคราะห์ข้อมูลก่อน คือ สำรวจความ

ต้องการ (Need  Assessment)  และศึกษาหาความเป็นไปได้  (Feasibility)  คือ พิจารณาสภาพความพร้อมในการดำเนินโครงการ

2.       ประเมินระหว่างดำเนินการ  เพื่อศึกษาหาความก้าวหน้าของโครงการ เพื่อทราบ

ปัญหาอุปสรรคแต่ละช่วง และนำข้อมูลมาปรับปรุง

3.       การประเมินเสร็จสิ้นโครงการ  เพื่อดูว่าบรรลุวัตถุประสงค์เป้าหมายมากน้อยเพียงใด

เน้นผลที่เกิดจากโครงการ

4.       การประเมินหลังเสร็จสิ้นโครงการ  คือ การติดตามงานเป็นขั้นสุดท้ายของการประเมิน  

โครงการ ดูสภาพความสำเร็จ ความล้มเหลวของโครงการ ผลที่เกิดจากโครงการ

 

สรุปประเภทการประเมินโครงการ

 

ประเภทดำเนินการ	โครงการที่เหมาะสม	โครงการที่ไม่เหมาะสม
ก่อนดำเนินการ	โครงการสำคัญ งบประมาณมาก ความเสี่ยงสูง	โครงการนโยบาย โครงการเร่งด่วน
ระหว่างดำเนินงาน	ระยะเวลานานพอสมควร (2 สัปดาห์/1 เดือน)	ระยะเวลาสั้น (3 วัน)
เสร็จสิ้นดำเนินงาน	ระยะเวลาสั้น	วัดทักษะ/เจตคติ
หลังเสร็จสิ้นโครงการ	วัดทักษะ/เจตคติ	ระยะเวลาสั้น

 

                กระบวนการประเมินโครงการ

1.       หลักการเหตุผลและความสำคัญของการประเมินโครงการ เพราะอะไร ทำไมถึง

ประเมินโครงการนี้

2.       กำหนดวัตถุประสงค์ของการประเมิน เพื่อทราบว่าโครงการบรรลุวัตถุประสงค์หรือไม่

มีปัญหา อุปสรรค ข้อดี ข้อเสียอะไร

3.       วิเคราะห์ทุกส่วนของโครงการ เช่น วัตถุประสงค์ ผู้ที่เกี่ยวข้องภาพรวมความสำเร็จ          

ความคุ้มค่า

4.       การออกแบบการประเมิน จะใช้รูปแบบการประเมินใดที่เหมาะสม เช่น รูปแบบของ

Tyler  เหมาะสำหรับเรื่องการเรียนการสอน วัดผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษา รูปแบบของ  CIPP  เหมาะสำหรับการใช้ข้อมูลเพื่อประกอบการตัดสินใจยุติ/ขยายโครงการ และหาข้อบกพร่องของโครงการ

5.       การเก็บรวบรวมข้อมูล คือ การเก็บจากแบบสอบถาม แบบสังเกต คือ แบบทดสอบ

แบบสัมภาษณ์แล้วแต่กรณี

6.       การวิเคราะห์ข้อมูล คือ การนำข้อมูลที่เก็บได้มาทำการวิเคราะห์ โดยอาศัยค่าทางสถิติ

ไม่ว่าจะเป็นค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย  (X)  และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน หรือค่าอื่น ๆ

7.       การเขียนรายงานการประเมินโครงการ ซึ่งจะประกอบด้วย 5 บท

                                บทที่  1  บทนำ  ประกอบด้วย ความเป็นมาของโครงการที่ถูกประเมินโครงการ ความสำคัญของการประเมิน ชนิดของการประเมินและประเด็นในการประเมิน

                                บทที่  2  งานประเมินที่เกี่ยวข้อง

                                บทที่  3  วิธีดำเนินการประเมิน ประกอบด้วย ลักษณะของประชากร วิธีการสุ่มตัวอย่าง การได้มาของกลุ่มตัวอย่าง แบบแผนที่ใช้ในการประเมิน การเก็บรวบรวมข้อมูล และการวิเคราะห์ข้อมูล

                                บทที่  4  การนำเสนอผลการวิเคราะห์ข้อมูล เกิดอะไรขึ้น ค้นพบอะไรในการประเมิน จะนำเสนอในรูปของตารางหรือแผนภูมิ

                                บทที่  5  สรุป  อภิปรายผลและข้อเสนอแนะ

                สรุป คือ สรุปผลจากการวิเคราะห์ข้อมูลโดยจะแจ้งส่วนดีก่อนแล้วจึงจะแจ้งจุดด้อยที่ค้นพบ

                อภิปรายผล ควรทำกระชับ ดึงดูดความสนใจ เหตุผลมาสนับสนุนว่าทำไมถึงเป็นเช่นนั้น

                ข้อเสนอแนะ  คือ  ข้อที่ค้นพบที่เป็นจุดด้อยของการประเมินโครงการนั้น ๆ เพื่อจะได้นำมาพัฒนาปรับปรุง แก้ไขโครงการให้ดียิ่งขึ้น

 

เอกสารอ้างอิง

สมหวัง  พิธิยานุวัฒน์.  “ความรู้พื้นฐานสำหรับการประเมินโครงการทางการศึกษา”

                ในรวมบทความทางการประเมินโครงการ สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2535.

สุวิมล  ติรกานันท์.  “การประเมินโครงการ  :  แนวทางสู่การปฏิบัติ”  โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์

               มหาวิทยาลัย,  2544.