บทคัดย่อ

ชื่อโครงการ การสำรวจความคิดเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อปรับปรุงสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ

OPINION SURVEY OF SENIOR EXPERTS IN EDUCATION

ADMINISTRATION FOR IMPROVEMENT OF OFFICE OF THE

PERMANENT SECRETARY, MINISTRY OF EDUCATION

ชื่อผู้วิจั นายนิธิธัช กิตติวิสาร

สังกัด สถาบันพัฒนาผู้บริหารการศึกษา

ตำบลไร่ขิง อำเภอสามพราน

จังหวัดนครปฐม 73210

โทร. 034-321286, 321290

นางอัญชลี พุกชาญค้า

สังกัด กองการเจ้าหน้าที่ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ โทร. 2802861, 2816034ได้รับทุนอุดหนุนการวิจัยประเภททั่วไป จากสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติประจำปี2540 จำนวนเงิน 100,000 บาท ระยะเวลาทำการวิจัย 1 ปี 3 เดือน ตั้งแต่กันยายน 2540 ถึง พฤศจิกายน 2541

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอเป็นแนวทางการปรับปรุงระบบราชการของสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ตามความคิดเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิ

ระเบียบวิธีการวิจัย

การวิจัยครั้งนี้ผู้วิจัยดำเนินการตามขั้นตอนต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

ขั้นตอนที่ 1 กำหนดกรอบความคิดโดยศึกษาวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบราชการ หลักการและแนวคิดการส่งเสริมประสิทธิภาพในส่วนราชการวิธีการต่าง ๆ ที่จะนำไปปรับปรุงระบบราชการ

ขั้นตอนที่ 2 วิเคราะห์องค์การ ระบบงานของสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ พร้อมทั้งการนำแนวคิดและหลักการ เทคนิค/วิธีการปรับปรุงประสิทธิภาพใน    ส่วนราชการมาประยุกต์ใช้ในสำนังานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ

ขั้นตอนที่ 3 การออกแบบแนวทางการปรับปรุงสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ

ขั้นตอนที่ 4 การตรวจสอบแนวทางการปรับปรุงสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ จากผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 484 คน และสัมภาษณ์ผู้บริหาร 14 คน

สำหรับการวิเคราะห์ข้อมูลนั้น ได้ใช้เครื่องคอมพิวเตอร์วิเคราะห์ความคิดเห็นจากผู้ทรงคุณวุฒิด้วยค่าเฉลี่ย (Mean) และค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard deviation)

ผลการวิจัยพบว่า แนวการปรับปรุงสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ประกอบด้วยส่วนสำคัญ 3 ส่วน ส่วนที่ 1 เป็นแนวคิดและหลักการ ส่วนที่ 2 โครงสร้างระบบงาน ส่วนที่ 3 เป็นขั้นตอนการดำเนินงาน

แนวคิดและหลักการ ที่นำมาประยุกต์ใช้ประกอบด้วย

1. 1. ความเป็นไปได้ในการนำวัตถุประสงค์ของการส่งเสริมประสิทธิภาพในส่วนราชการไปปฏิบัติได้แก่ วัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพงานให้เกิดความรวดเร็ว เป็นที่พอใจของผู้รับบริการ การพัฒนาระบบบริหารงานโดยมุ่งผลสัมฤทธิ์ การพัฒนาระบบราชการให้เกิดความโปร่งใสตรวจสอบได้ทุกระดับ

2. 2. ความเป็นไปได้ในการนำหลักการของการส่งเสริมประสิทธิภาพในส่วนราชการไปปฏิบัติ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการจะต้องให้ความสำคัญกับผู้รับบริการ ปรับปรุงกระบวนการทำงานมุ่งผลสัมฤทธิ์ของงาน การให้ทุกคนมีส่วนร่วม ผู้บริหารระดับสูงต้องให้ความสำคัญเอาจริงเอาจังให้การดำเนินงานเป็นไปตามหลักการที่วางไว้

3. 3. ความเป็นไปได้ในการนำลักษณะพื้นฐานของการส่งเสริมประสิทธิภาพในส่วนราชการซึ่งเป็นลักษณะการบริหารราชการแนวใหม่ไปปฏิบัติ ได้แก่ การกำหนดแผนกลยุทธ์ มีเครื่องชี้วัดผลงานเป็นรูปธรรม ผู้บริหารและผู้ปฏิบัติงานร่วมกันกำหนดเป้าหมายและมาตรฐานการทำงาน กำหนดเป็นนโยบายส่งเสริมประสิทธิภาพและกำหนดกิจกรรมที่มุ่งคุณภาพงาน

4. 4. ความเป็นไปได้ในการนำองค์ประกอบของการส่งเสริมประสิทธิภาพในส่วนราชการไปปฏิบัติ ได้แก่ การสร้างความประทับใจให้ผู้รับบริการ การปรับทัศนคติของข้าราชการให้เป็นผู้มีจิตสำนึกให้บริการที่ดี การประชุมผู้บริหารของส่วนราชการเพื่อสร้างวิสัยทัศน์ การกำหนดเป้าหมายการทำงานให้ชัดเจน ให้เกิดผลงานที่คุ้มค่า และให้ทุกคนมีส่วนร่วม

โครงสร้างการบริหารงานและบทบาทหน้าที่ของบุคลากรฝ่ายต่าง ๆ ที่มีความเป็นไปได้ในการส่งเสริมประสิทธิภาพในส่วนราชการของสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ จะต้องมีที่ปรึกษา คณะกรรมการอำนวยการโครงการส่งเสริมประสิทธิภาพ คณะทำงานส่งเสริมประสิทธิภาพ และให้มีกลุ่มส่งเสริมประสิทธิภาพในทุกส่วนราชการ ซึ่งเป็นโครงสร้างภายในเพื่อให้มีผู้รับผิดชอบบริหารงานโครงการส่งเสริมประสิทธิภาพในส่วนราชการ โดยปลัดกระทรวงศึกษาธิการ จะต้องออกเป็นคำสั่งสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ และประกาศให้ทราบทั่วกัน

ขั้นตอนการดำเนินการ มี 4 ระยะ ประกอบด้วย

ระยะที่ 1 การวางแผนปรับเปลี่ยน ความเป็นได้ที่สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ จะดำเนินการคือ ทบทวนภารกิจ วิเคราะห์กระบวนการทำงาน กำหนดวิสัยทัศน์ กำหนดแผนกลยุทธ์ และ สร้างความรู้ความเข้าใจกับข้าราชการทุกระดับ

ระยะที่ 2 ออกแบบและสร้างใหม่สิ่งที่เป็นไปได้ที่สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการจะดำเนินการคือสร้างตัวแบบของการเปลี่ยนแปลง ฝึกอบรมและสื่อสารความเข้าใจกับข้าราชการทุกระดับ เลือกเทคนิควิธีการที่ผู้ทรงคุณวุฒิเห็นว่าจะประสบผลสำเร็จได้ เช่นการใช้หลัก 5 ส. การปรับปรุงงาน การนำเทคโนโลยีมาใช้ การให้เอกชนรับภาระงานบางอย่างไปทำ การกระจายอำนาจ การมอบอำนาจ และการบริหารงานแบบมุ่งผลสัมฤทธิ์

ระยะที่ 3 การทดลองปฏิบัติการ กิจกรรมที่มีความเป็นไปได้ในการนำไปปฏิบัติประกอบด้วยการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการตามคู่มือปฏิบัติการแต่ละขั้นตอน ทดลองปฏิบัติในแต่ละกระบวนงานและติดตามผลเป็นระยะระหว่างที่ทำการทดลอง

ระยะที่ 4 ติดตามและขยายผล กิจกรรมที่มีความเป็นไปได้ประกอบด้วย เปรียบเทียบผลดำเนินงานก่อน - หลัง การทดลองปฏิบัติการแต่ละกระบวนงานให้รางวัลหน่วยงานที่ดำเนินการได้ผลตามแผนและนำแนวทางการปรับปรุงเข้าสู่ระบบการปฏิบัติงานปกติของสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการโดยผู้บริหารระดับสูงออกเป็นนโยบายให้ส่วนราชการปฏิบัติ