สรุปหลักเกณฑ์การคำนวณค่าเสื่อมราคา
ทรัพย์สินที่ต้องเรียกชดใช้ตามความรับผิดทางละเมิด

                           ตามที่สำนักนายกรัฐมนตรีได้กำหนดหลักเกณฑ์การปฏิบัติเกี่ยวกับความละเมิดของเจ้าหน้าที่โดยได้แยกความรับผิดทางละเมิด
ของเจ้าหน้าที่ออกเป็นเหตุที่เนื่องมาจากการปฏิบัติหน้าที่และที่ไม่ใช่การปฏิบัติหน้าที่ ความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติหน้าที่หน่วยงาน
ของรัฐต้องรับภาระชดใช้ค่าเสียหายไปก่อน ส่วนเจ้าหน้าที่ของรัฐจะรับผิดชอบชดใช้ค่าเสียหายต่อหน่วยงานของรัฐเพียงใดนั้นได้ไปไล่เบี้ย
ต่อไปในภายหลัง ตามกรณีที่เจ้าหน้าที่ของรัฐกระทำความผิดทางละเมิด
                            หลักการชดใช้ความเสียหายที่เป็นเงิน ก็ให้ใช้เป็นเงินแต่เพียงอย่างเดียวแต่ถ้าความเสียหายมิได้เป็นเงินจะดำเนินการชำระ
เป็นเงินแทนหรือชดใช้ทรัพย์สินอย่างเดียวกันโดยมีสภาพ คุณภาพ ปริมาณและลักษณะเดียวกันกับทรัพย์สินที่สูญหายหรือเสียหายและใช้งาน
แทนได้เช่นเดียวกับทรัพย์สินที่สูญหายหรือเสียหาย หรือซ่อมแซมหรือบูรณะทรัพย์สินที่ชำรุดเสียหายให้คงสภาพเดิมหากชดใช้แตกต่าง
เป็นอย่างอื่น  ต้องได้รับความเห็นชอบจากกระทรวงการคลังก่อน
                            กรมบัญชีกลางได้จัดทำหลักเกณฑ์การคำนวนค่าเสื่อมราคาทรัพย์สินที่ต้องเรียกชดใช้ตามความรับผิดทางละเมิดขึ้นเพื่อให้
หน่วยงานของรัฐซึ่งหมายถึง กระทรวง ทบวง กรม หรือส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นและมีฐานะเป็นกรม ราชการส่วนภูมิภาค สำหรับราชการ
ส่วนท้องถิ่น และรัฐวิสาหกิจที่ตั้งขึ้น โดยพระราช-บัญญัติหรือพระราชกฤษฎีกาหน่วยงานอื่นของรัฐที่มีพระราชกฤษฎีกากำหนดให้เป็น
หน่วยงานของรัฐ สามารถนำหลักเกณฑ์กำหนดเป็นแนวทางปฏิบัติได้
                            ในการชดใช้ค่าเสียหายของทรัพย์สินเป็นเงิน ให้ชดใช้ตามสภาพการใช้งานของทรัพย์สินเป็นเกณฑ์ในการคำนวณ
มูลค่าเสียหาย โดยมีหลักเกณฑ์การพิจารณา ดังนี้
                            1.  ทรัพย์สินที่สูญหายหรือเสียหายยังไม่ได้ใช้งาน ให้ชดใช้ตามราคาปัจจุบัน
                            2.  ทรัพย์สินที่สูญหายหรือเสียหายได้ใช้งานแล้ว
                                    2.1  กรณีความเสียหายเกิดขึ้นในระหว่างที่ทรัพย์สินนั้นยังมีอายุการใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพอยู่ให้ชดใช้ตามราคา
                                           ปัจจุบันหักด้วยค่าเสื่อมราคาสะสมถึงปีที่สูญหายหรือเสียหาย
                                                                ราคาที่เรียกชดใช้  =  ราคาปัจจุบัน  –  ค่าเสื่อมราคา
                                    2.2  กรณีความเสียหายเกิดขึ้นเมื่อทรัพย์สินนั้นสูญหายหรือเสียหายหมดอายุการใช้งานอย่างมี ประสิทธิภาพแล้ว
                                                                ราคาที่เรียกชดใช้  =  ราคาปัจจุบัน X อัตรามูลค่าซากปีที่สูญหาย/เสียหาย
                                    สำหรับราคาปัจจุบันของทรัพย์สินที่สูญหายหรือเสียหายรายการใดมีมูลค่าไม่ถึง 2,000 บาทให้ ชดใช้ตามราคาปัจจุบัน

นิยามศัพท์

                            1.  ราคาปัจจุบัน เป็นราคาของทรัพย์สินในปีที่สูญหายหรือเสียหาย โดยใช้ตามบัญชีราคามาตรฐานครุภัณฑ์ ของสำนัก
งบประมาณ หรือราคาตลาดหรือราคาซื้อขายทรัพย์สิน ซึ่งเป็นชนิดลักษณะและขนาดเดียวกัน หรือคล้ายคลึงกัน  กรณีที่ไม่ใช้บัญชีราคา
มาตรฐานครุภัณฑ์ ของสำนักงบประมาณ ส่วนราชการจะต้องมีหลักฐานการสืบราคาจากบริษัทหรือห้างร้านที่จำหน่ายหรือเป็นตัวแทนจำหน่าย
ทรัพย์สินนั้น เพื่อประโยชน์ในการตรวจสอบ
                            2.  ราคาซาก เป็นราคาที่ประมาณว่าจะขายทรัพย์สินได้ในขณะที่ทรัพย์สินนั้นหมดอายุการใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพแล้ว
การกำหนดอัตรามูลค่าซากของทรัพย์สินแต่ละประเภท ขึ้นอยู่กับอายุการใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพของทรัพย์สินทั้งนี้  อัตรามูลค่าซากของ
ทรัพย์สินที่หมดอายุการใช้งานแล้ว กำหนดให้ลดลงปีละ 0.5 จนเหลืออัตรามูลค่าซากร้อยละ 5 เป็นอัตราต่ำสุดที่เรียกชดใช้
                            3.  อายุการใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพ เป็นระยะเวลาของการใช้ทรัพย์สินประมาณว่าหากได้มีการใช้ทรัพย์สินอย่างสม่ำเสมอ
ประสิทธิภาพสูงสุดที่ได้จากการใช้ทรัพย์สินควรจะมีอายุการใช้งานเท่าใด การกำหนดอายุการใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพของทรัพย์สิน
จำแนกตามบัญชีราคามาตรฐานครุภัณฑ์ ของสำนักงบประมาณ
                            4.  ค่าเสื่อมราคา เป็นการปันส่วนมูลค่าเสื่อมสภาพของทรัพย์สินอย่างมีระบบ ตลอดอายุการใช้งานที่ได้ประมาณไว้
วิธีการคำนวณค่าเสื่อมราคาเพื่อเรียกชดใช้ให้ใช้วิธีเส้นตรง
                                        สูตร
                                                        ค่าเสื่อมราคาต่อปี   =              ราคาปัจจุบัน – ราคาซาก
                                                                                                อายุการใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพ

                            5.  ขั้นตอนการคำนวณค่าเสื่อมราคา
                                    การคำนวณค่าเสื่อมราคาเพื่อหามูลค่าเรียกชดใช้  มีขั้นตอนดังนี้
                                    1)  คำนวณอายุการใช้งานจริงของทรัพย์สิน  โดยนำ วัน เดือน ปี  ที่สูญหายหรือเสียหายหักด้วย
  วัน เดือน ปี
ที่ซื้อทรัพย์สิน จะได้อายุการใช้งานของทรัพย์สินนั้น (เศษของวันเกินกว่าหรือเท่ากับ 15 วัน ให้คิดเป็น 1 เดือน ถ้าน้อยกว่าให้ตัดทิ้ง
                                    2)  ตรวจสอบอายุการใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพของทรัพย์สินที่สูญหาย หรือเสียหายจาก
ตารางอายุการใช้งานอย่างมี
ประสิทธิภาพของทรัพย์สิน และนำมาเปรียบเทียบกับผลที่คำนวณได้จาก ข้อ 1 เพื่อดูว่าทรัพย์สินที่สูญหายหรือเสียหายยังอยู่ในระหว่าง
อายุการใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพหรือหมดอายุ การใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพแล้ว
                                    3)  หาราคาปัจจุบันในปีที่ทรัพย์สินสูญหายหรือเสียหาย  โดยใช้วิธีการสืบราคาจากบริษัทห้าง
  ร้าน หรือใช้ตามบัญชี
ราคามาตรฐานของสำนักงบประมาณแล้วแต่กรณี
                                    4)  การคำนวณมูลค่าทรัพย์สินที่สูญหายหรือเสียหายเพื่อเรียกชดใช้
                                            4.1  กรณีที่ทรัพย์สินสูญหายหรือเสียหาย ระหว่างอายุการใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพ
                                                            สูตรการคำนวณค่าเสื่อมราคาต่อปี   =             ราคาปัจจุบัน - ราคาซาก
                                                                                                                            อายุการใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพ

                             การหาราคาซาก ให้ใช้อัตรามูลค่าซากที่กำหนดในช่วงที่ทรัพย์สินมีอายุการใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพ และนำอัตรามูลค่า
ซากคูณกับราคาปัจจุบัน
                            ราคาซาก = ราคาปัจจุบัน X อัตรามูลค่าซาก
                            เมื่อได้ราคาซากแล้วนำไปคำนวณตามสูตร เพื่อหาค่าเสื่อมราคาต่อปี กรณีทรัพย์สินที่สูญหายหรือเสียหายได้มีการใช้งาน
มามากกว่าหรือน้อยกว่า 1 ปี ต้องหาค่าเสื่อมราคาที่เกิดขึ้นตามระยะเวลาการ ใช้ทรัพย์สิน ดังนี้
                            ค่าเสื่อมราคาสะสม   =   ค่าเสื่อมราคาต่อปี X อายุการใช้งานของทรัพย์สินคำนวณได้
                            จำนวนเงินที่เรียกให้ชดใช้ = ราคาปัจจุบัน – ค่าเสื่อมราคาสะสม
                                            4.2  กรณีที่ทรัพย์สินสูญหายหรือเสียหายหมดอายุการใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพแล้ว
                                                    (1)  ให้คำนวณหาอัตรามูลค่าซาก ตามอายุการใช้งานของทรัพย์สินที่สูญหายหรือ เสียหาย โดยใช้วิธีการเทียบ
                                                          บัญญัติไตรยางค์
                                                    (2)  จำนวนเงินที่เรียกให้ชดใช้ = ราคาปัจจุบัน X อัตรามูลค่าซากตามข้อ (1)

                            การคำนวณค่าเสื่อมราคาเมื่อหมดมูลค่าทรัพย์สิน เพื่อเรียกชดใช้ตามความรับผิดชอบทางละเมิดเป็นคนละกรณีกับการคำนวณ
ค่าเสื่อมราคาตามหลักบัญชีเกณฑ์คงค้างเนื่องจากทรัพย์สินที่หักค่าเสื่อมราคา ตามหลักบัญชี เมื่อหมดอายุการใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพแล้ว
จะคงมูลค่าตามบัญชีด้วยราคา 1 บาท เพื่อการควบคุมและตรวจสอบทรัพย์สิน ซึ่งจะนำมาเป็นมูลค่าเรียกชดใช้ไม่ได้
                            6.  การควบคุมและติดตามหนี้
                                    1.  เมื่อผู้รับผิดทางละเมิดยินยอมชดใช้จำนวนเงินตามที่คำนวณได้ และได้มีการชดใช้ครั้งเดียว
ทั้งจำนวนให้นำส่งเป็น
เงินรายได้แผ่นดิน
                                    2.  หากเป็นการทำสัญญารับสภาพหนี้และขอผ่อนชำระต้องมีการควบคุมรายการในระบบบัญชี เพื่อเป็นข้อมูลในการ
ควบคุมและติดตามผลการเรียกเก็บเงินจากผู้รับผิดทางละเมิด

                    หมายเหตุ   ในระยะแรกที่หน่วยงานยังไม่มีการปรับเปลี่ยนระบบบัญชีจากเกณฑ์เงินสดเป็น เกณฑ์คงค้าง ให้หน่วยงานของรัฐ
ควบคุมรายการดังกล่าวในทะเบียนไปพลางก่อน เมื่อมีการใช้ระบบบัญชีเกณฑ์คงค้างแล้วให้ตั้งยอดลูกหนี้ในระบบบัญชีด้วย


เมนูหลัก