รายละเอียด
รายชื่อโรงเรียน

2. วัตถุประสงค์

 


            เพื่อยกระดับคุณภาพโรงเรียนขนาดเล็กให้สูงขึ้น

3. เป้าหมาย
            โรงเรียนขนาดเล็กที่มีนักเรียนตั้งแต่ 120 คนลงมาได้รับการพัฒนาให้มีคุณภาพสูงในเรื่องคุณภาพของนักเรียน กระบวนการเรียนการสอนและการบริหารจัดการ

4. กิจกรรม
          เพื่อให้การจัดการศึกษาของสถานศึกษาขนาดเล็กเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล  จึงได้กำหนดกิจกรรมในการดำเนินงาน ดังนี้

            4.1  ประชาสัมพันธ์เชิงรุก
                   
หน่วยงานทุกระดับในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน  ต้องช่วยกันประชาสัมพันธ์ทั้งทางตรงถึงกลุ่มเป้าหมาย  และทางอ้อมโดยผ่านสื่อในหลายลักษณะ  ทั้งนี้  เพื่อให้สังคมโดยเฉพาะชุมชนที่มีโรงเรียนขนาดเล็กอยู่ในพื้นที่เกิดความตระหนักในการที่จะช่วยกันสนับสนุนเพื่อยกระดับคุณภาพของโรงเรียนขนาดเล็ก
            
4.2  สำรวจข้อมูลพื้นฐาน
                  
 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาต้องมีข้อมูลเกี่ยวกับจำนวนโรงเรียนขนาดเล็ก จำนวนนักเรียน  บุคลากร  ซึ่งรวมไปถึงครุภัณฑ์ที่จำเป็น  ซึ่งข้อมูลต่าง ๆ เหล่านี้ต้องถูกนำมาวิเคราะห์ให้เป็นสารสนเทศที่เป็นประโยชน์ต่อการวางแผนพัฒนาคุณภาพโรงเรียนขนาดเล็ก
         
  4.3  จัดทำแผนที่ทางการศึกษา (Education  Mapping)
                   สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาด้านนำข้อมูลและสารสนเทศที่ได้จาก ข้อ
4.2  มาจัดทำแผนที่ทางการศึกษา  ซึ่งจะแสดงที่ตั้งของโรงเรียนเส้นทางคมนาคม แหล่งทรัพยากรสนับสนุนตัวป้อนที่เป็นทั้งนักเรียนและทรัพยากรบุคคลอื่น  และนำไปสู่การวางแผนจัดสรรโอกาสทางการศึกษา และปรับปรุงคุณภาพ
         
 4.4  จัดทำแผนพัฒนาคุณภาพโรงเรียนขนาดเล็ก
                  สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาจะนำข้อมูลที่สำรวจได้ข้างต้นมาจัดทำเป็นเป้าหมายพัฒนาคุณภาพโรงเรียนขนาดเล็ก  โดยจำแนกโรงเรียนขนาดเล็กออกเป็น
3 กลุ่ม  คือ  โรงเรียนที่มีความเข้มแข็งชุมชนให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี  โรงเรียนที่พร้อมรับการพัฒนาให้มีคุณภาพ  และโรงเรียนยุบรวม  เลิกล้ม  เพราะประชาชนขาดความศรัทธา  ไม่คุ้มค่าต่อการลงทุนและมีทางเลือกอื่นที่ดีกว่า

             แผนดังกล่าวมีทั้งแผนระยะยาวและระยะสั้นมีตัวชี้วัดความสำเร็จที่ชัดเจน  รวมทั้งจัดสรรงบประมาณ  บุคลากร  และทรัพยากรอื่น  ให้แก่สถานศึกษาขนาดเล็กอย่างเพียงพอต่อการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา  การจัดสรรงบประมาณ บุคลากร และทรัพยากรอื่นให้แก่สถานศึกษาขนาดเล็ก อาจจัดโดยใช้หลักเกณฑ์ที่แตกต่างไปจากสถานศึกษาอื่นโดยทั่วไปก็ได้  ทั้งนี้ โดยคำนึงถึงความจำเป็นและความขาดแคลนของสถานศึกษาขนาดเล็ก

          
 4.5  จัดซื้อหนังสือเรียน/แบบฝึกหัด
                   ปัจจัยหลักที่สำคัญยิ่งคือ หนังสือเรียนซึ่งเดิมจะได้รับแจกให้ยืมเรียนไม่เพียงพอ  ต่อมาสำนักงบประมาณได้จัดสรรงบประมาณสำหรับหนังสือเรียนและแบบฝึกหัดรวมไว้ในค่าใช้จ่ายรายหัวนักเรียน ซึ่งตามปกติโรงเรียนขนาดเล็กจะได้รับเงินอุดหนุนที่เป็นค่าใช้จ่ายรายหัวน้อย  ทั้งนี้  เนื่องจากมีจำนวนนักเรียนน้อย  หากงบประมาณรายหัวนักเรียนของโรงเรียนขนาดเล็กถูกนำไปเป็นค่าหนังสือ
/แบบฝึกหัดแล้ว  ก็จะยิ่งทำให้มีงบประมาณสำหรับนำไปพัฒนาโรงเรียนน้อยลงไปอีก

            ดังนั้น  จึงได้จัดสรรงบประมาณสำหรับค่าหนังสือเรียน/แบบฝึกหัดเพิ่มเติมให้แก่นักเรียนในโรงเรียนขนาดเล็ก  โดยสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานจะจัดซื้อให้นักเรียนประถมศึกษาปีที่ 1, 2, 4, 5 ทุกคนใน 5 กลุ่มสาระหลัก  คือ  คณิตศาสตร์  ภาษาไทย  วิทยาศาสตร์  สังคม  และภาษาอังกฤษ  ส่วนอีก 3 กลุ่มสาระ จะซื้อร้อยละ 30 ของนักเรียน  สำหรับหนังสือเรียนในชั้น ป.3  และ ป.6  กำลังปรับปรุงจึงยังไม่แจกในปีนี้

          4.6  หน่วยคอมพิวเตอร์เคลื่อนที่  (Mobile  unit) 
                  ในการจัดสรรงบประมาณให้โรงเรียนนั้น จำนวนนักเรียนจะเป็นเกณฑ์ ๆ หนึ่งในการจัดสรร
  ดังนั้น  โรงเรียนขนาดเล็กมักจะไม่ได้รับจัดสรรครุภัณฑ์ที่มีราคาสูง ๆ เช่น  คอมพิวเตอร์  ดังนั้น  จึงทำให้นักเรียนในโรงเรียนขนาดเล็กจะไม่มีโอกาสได้เรียนคอมพิวเตอร์   นอกจากจะได้รับการสนับสนุนจากท้องถิ่น  ด้วยเหตุนี้  จึงมีแนวคิดที่จะนำคอมพิวเตอร์เข้าไปหานักเรียนตามโรงเรียนต่าง ๆ  โดยจัดเป็นรถคอมพิวเตอร์เคลื่อนที่  ซึ่งเรียว่า  Mobile  unit

            ลักษณะของรถคอมพิวเตอร์เคลื่อนที่ ( Mobile  unit)   นั้น  จะมีหลายลักษณะขึ้นอยู่กับจะนำรถคอมพิวเตอร์เคลื่อนที่ ไปใช้ในสภาพภูมิศาสตร์เช่นไร  เช่น  ถ้าโรงเรียนอยู่ที่พื้นราบก็จะใช้รถบัสหรือรถตู้  แต่ถ้าอยู่ในถิ่นทุรกันดารก็จะใช้รถ 6 ล้อที่มีสภาพดี 

           รูปแบบของรถคอมพิวเตอร์เคลื่อนที่ที่สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน  เลือกใช้มีลักษณะเป็นรถบัส  มีเครื่องคอมพิวเตอร์คันละ 14  เครื่อง  สามารถรองรับผู้เรียนได้ครั้งละ 28 คน  เหมาะสมกับพื้นราบห่างไกล วิ่งให้บริการสัปดาห์ละ 6 วัน รวม 120 วัน (พฤษภาคม-กันยายน) สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน   จะจัดซื้อครุภัณฑ์คอมพิวเตอร์และเช่ารถ   เพื่อให้บริการแก่โรงเรียนขนาดเล็กจากสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา

           ในบางพื้นที่อาจมีสภาพไม่เหมาะที่จะใช้รถคอมพิวเตอร์เคลื่อนที่   อย่างไรก็ตามก็คงต้องมีวิธีการที่จะให้นักเรียนได้มีโอกาสเรียนคอมพิวเตอร์   โดยใช้วิธีเลือกโรงเรียนใดโรงเรียนหนึ่งที่โรงเรียนอื่น ๆ  สามารถเดินทางมาได้สะดวก  โรงเรียนที่ได้รับเลือกเป็นศูนย์กลางดังกล่าว  จะเป็นที่ตั้งห้องคอมพิวเตอร์ซึ่งใช้ค่าใช้จ่ายใกล้เคียงกับรถคอมพิวเตอร์เคลื่อนที่  เพียงแต่เปลี่ยนค่าน้ำมันรถเป็นค่าพาหนะให้ครูและนักเรียนเดินทางมาเรียนคอมพิวเตอร์ที่โรงเรียนศูนย์คอมพิวเตอร์

           4.7  จัดทำสื่อการเรียนการสอน/หนังสือห้องสมุด
                  
สื่อการเรียนการสอนนับเป็นสิ่งที่จะช่วยให้นักเรียนได้เกิดการเรียนรู้เรื่องต่าง ๆ  ได้อย่างมีประสิทธิภาพ  นอกจากนั้น  ห้องสมุดยังเป็นแหล่งเรียนรู้ที่จำเป็นสำหรับการเรียนการสอนตามหลักสูตรใหม่  ซึ่งต้องการให้นักเรียนมีนิสัยใฝ่รู้ใฝ่เรียน  มีทักษะในการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง  งบประมาณเรื่องสื่อการเรียนการสอนและหนังสือห้องสมุดอยู่ในงบอุดหนุนนักเรียน  ดังนั้น  จึงทำให้โรงเรียนขนาดเล็กมีสื่อการเรียนการสอนและหนังสือห้องสมุดน้อย   ทั้ง ๆ ที่นักเรียนในโรงเรียนขนาดเล็กก็จำเป็นต้องเรียนรู้เรื่องต่าง ๆ เมือนโรงเรียนขนาดอื่น ๆ

            งบประมาณสำหรับสื่อการเรียนการสอน/หนังสือห้องสมุด  จัดให้พื้นฐานเท่ากับโรงเรียนละ 10,000 บาท  และเพิ่มเติมให้ตามจำนวนนักเรียน

           4.8  การหมุนเวียนครู
                 
โรงเรียนขนาดเล็กส่วนใหญ่เป็นโรงเรียนที่มีครูไม่ครบชั้นเรียน  ขาดแคลนครูที่มีความสามารถเฉพาะทาง  ดั้งนั้น  จึงทำให้นักเรียนขาดโอกาสที่จะได้เรียนรู้จากกิจกรรมที่ครูที่มีประสบการณ์จัดขึ้นอย่างเต็มที่  ด้วยเหตุนี้จึงจำเป็นที่จะต้องหาบุคลากรเพิ่มเติมให้กับโรงเรียนขนาดเล็ก  ซึ่งบุคลากรอาจมาจากโรงเรียนที่มีครูเกินเกณฑ์ที่กำหนดไว้  หรืออาจเป็นนักศึกษาฝึกสอน  หรือภูมิปัญญาท้องถิ่น  ซึ่งโรงเรียนขนาดเล็ก ต้องบริหารจัดการเรื่องเวลาสำหรับบุคคลภายนอกอย่างเหมาะสมและเกิดประโยชน์สูงสุด

         รูปแบบการหมุนเวียนครู

            1.  ครูจากโรงเรียนที่ครูเกินหมุนเวียนมาสอนที่โรงเรียนขนาดเล็กสัปดาห์ละ 1-2 วัน

            2.  ครูเพียงพอแต่วุฒิไม่ตรง  ให้สลับโรงเรียนกันสอน

            3.  กรณีครูขาดแคลน

                    -  จ้างครู 1 คน หมุนเวียนสอน 2-3 โรงเรียน

                    -  จ้างครู 1 คน ปฏิบัติงานแทนครูแกนนำหรือครูต้นแบบแล้วให้ครูแกนนำ หรือ

                       ครูต้นแบบไปช่วยเหลือด้านวิชาการแก่โรงเรียนขนาดเล็ก

                    -  ขอครูนักศึกษาฝึกสอน

                    -  ใช้วิทยากรท้องถิ่นมาช่วยสอน

                    -  ใช้นักเรียน ม.ปลาย ช่วยจัดกิจกรรม

            ในการหมุนเวียบครูจะใช้งบประมาณเป็นค่าจ้าง / ค่าตอบแทน  และค่าพาหนะในการเดินทางโรงเรียนละ  2,000  บาทต่อเดือน  รวมเป็นเงิน  108,770,000  บาท

           4.9  การพัฒนาครู
                 
รูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู่ในโรงเรียนขนาดเล็กอาจจะต้องมีลักษณะต่างจากโรงเรียนทั่ว ๆ ไปในบางเรื่อง  ทั้งนี้  เนื่องจากโรงเรียนขนาดเล็กส่วนใหญ่จะขาดแคลนปัจจัยด้านต่าง ๆ เพื่อให้การจัดกิจกรรมการเรียนรู้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพตรงตามเจตนารมณ์ของหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน  จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเร่งพัฒนาครูในโรงเรียนขนาดเล็กเกี่ยวกับรูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้   อย่างไรก็ตามรูปแบบในการพัฒนาครูนั้นคงต้องไม่ให้ครูทิ้งห้องเรียนไปเข้ารับการอบรม/สัมมนา    ทั้งนี้เนื่องจากมีครูไม่ครบชั้นเรียนอยู่แล้ว

            งบประมาณที่จัดให้สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาจะจัดให้  500  บาทต่อครู  1 คน

            4.10  การนิเทศ  ติดตามผล
                      การนิเทศเป็นกระบวนการแนะนำช่วยเหลือผู้บริหาร และครูในโรงเรียนขนาดเล็กให้สามารถปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ  นอกจากนั้นการติดตามผลการดำเนินงานจะช่วยให้สามารถเสริมจุดเด่นและแก้ไขจุดอ่อนได้อย่างทันท่วงที

                   ผู้ที่จะไปนิเทศติดตามผล  ก็คือศึกษานิเทศก์จากสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ควรไปนิเทศอย่างน้อย  2  ครั้ง  จัดงบประมาณให้   500  บาทต่อโรงเรียน

       4.11  การซ่อมแซมอาคารสถานที่

                    สืบเนื่องจากการที่โรงเรียนขนาดเล็กได้รับงบประมาณค่อนข้างจำกัด  โดยเฉพาะงบประมาณที่เกี่ยวกับการปลูกสร้าง  ซ่อมแซม  เพราะเกณฑ์การจัดสรรงบประมาณได้คำนึงความคุ้มทุนเอาไว้   ดังนั้น โรงเรียนขนาดเล็กจึงได้รับงบประมาณด้านนี้น้อย  หรือไม่ได้รับเลยในบางปี   ซึ่งทำให้โรงเรียนขนาดเล็กบางแห่งชำรุดทรุดโทรมจำเป็นต้องซ่อมแซมอย่างเร่งด่วน

            งบประมาณที่จัดให้สำหรับซ่อมแซมอาคารสถานที่  จัดให้โรงเรียนละ  5,000  บาท

5. ระยะเวลาในการดำเนินการ

กิจกรรม

ระยะเวลา

ผู้รับผิดชอบ

1. ประชาสัมพันธ์

2. สำรวจข้อมูล

3. จัดทำแผนที่การศึกษา

4. วางแผนพัฒนาคุณภาพโรงเรียนขนาดเล็ก

5. จัดซื้อหนังสือเรียน/แบบฝึกหัด

6. Mobile  unit 

7. สื่อการเรียนการสอน/หนังสือห้องสมุด

8. การหมุนเวียนครู

9. การพัฒนาครู

10. การนิเทศ ติดตามผล

11. การซ่อมแซมอาคารสถานที่

ธันวาคม 2546

ธันวาคม 2546

ธันวาคม 2546

ธันวาคม 2546

กุมภาพันธ์ - เมษายน 2547

กุมภาพันธ์ - กันยายน 2547

เมษายน 2547

พฤษภาคม-กันยายน 2547

เมษายน 2547

พฤษภาคม-กันยายน 2547

กุมภาพันธ์ - เมษายน 2547

 

สพฐ. สพท. โรงเรียน

สพท.  โรงเรียน

สพท. โรงเรียน

สพฐ. สพท. โรงเรียน

สพฐ.

สพฐ. ,สกอ. สพท.

สพท.

สพท.

สพท.

สพท.

สพท. โรงเรียน

 

6.  งบประมาณ

         งบประมาณที่ใช้ในการดำเนินการตามกิจกรรมต่าง ๆ นั้น จะใช้งบประมาณปกติที่หน่วยงานในสังกัดได้รับอยู่ก่อนแล้ว ยกเว้นงบประมาณสำหรับดำเนินการตามมาตรการพิเศษซึ่งได้แก่ การจัดซื้อหนังสือเรียน, Mobile  Unit, หนังสือห้องสมุด/สื่อการเรียนการสอน, การหมุนเวียนครู, การพัฒนาครู,  การนิเทศติดตามผล  และการซ่อมแซม  อาคารสถานที่  ซึ่งใช้งบประมาณเพิ่มเติมในส่วนนี้ทั้งสิ้น  537,115,860 บาท    งบประมาณเพิ่มมานี้หากคิดเป็นจำนวนเงินต่อนักเรียน  1  คน  แล้วจะให้  ดังนี้

            -  ก่อนประถม       เพิ่มจาก     215  บาท เป็น     600  บาท  เพิ่มขึ้น  385  บาท

            -  ประถมศึกษา     เพิ่มจาก  1,100  บาท เป็น  1,820  บาท  เพิ่มขึ้น  720  บาท

            -  มัธยมศึกษา       เพิ่มจาก  1,800  บาท เป็น  2,510  บาท  เพิ่มขึ้น  710  บาท

           ซึ่งรายละเอียดของงบประมาณที่เพิ่มขึ้น  เพื่อนักเรียน หรือโรงเรียนนั้น  ได้แสดงไว้ในภาคผนวกของโครงการ

7.  การประเมินผล

รายการ

ตัวชี้วัด

เครื่องมือเก็บข้อมูล

ด้านสิทธิและโอกาส

ร้อยละของประชากรในวัยเรียนที่เข้ารับการศึกษาภาคบังคับ

แบบสำรวจ

ด้านคุณภาพนักเรียน

ร้อยละนักเรียนที่มีคุณภาพตามมาตรฐานการเรียนรู้ตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน

แบบสำรวจ

ด้านประสิทธิภาพในการสอน

ร้อยละของครูที่มีคุณภาพตามมาตรฐานการสอน

แบบสำรวจ

ด้านประสิทธิภาพในการบริหารจัดการ

ร้อยละของผู้บริหารโรงเรียนที่มีคุณภาพตามมาตรฐานการบริหารจัดการ

แบบสำรวจ

8.  ประโยชน์ที่คาดว่าได้รับ

         8.1   คุณภาพนักเรียนจะสูงขึ้น  ทั้งนี้เนื่องจากสถานศึกษาหลัก จะมีครูที่ครบชั้น มีงบประมาณ สื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอนที่พร้อมมากกว่าสถานศึกษาเดิม และถึงแม้ว่าสถานศึกษาขนาดเล็กที่ไม่สามารถยุบรวมได้ สถานศึกษาเหล่านั้น ก็จะนำนวัตกรรมเข้ามาช่วยในการบริหารจัดการและการเรียนการสอน
           8.2
  ประหยัดงบประมาณในการจัดการศึกษามากขึ้น เนื่องจากมีการใช้ทรัพยากรร่วมกันในการบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก

 
 

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
แหล่งข้อมูล : สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน / โทร. 0 2280 5519
พัฒนา และนำเสนอ
: นิภา แย้มวจี  
กลุ่มระบบคอมพิวเตอร์ ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
 สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
 โทรศัพท์ 0 2281-3441, 0 2628-6337  โทรสาร 0 2281-3441
ติดต่อผู้ดูแลระบบ :
website@moe.go.th
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------