:::กระทรวงศึกษาธิการ:::

กระทรวงศึกษาธิการ แต่เดิมมีชื่อว่า กระทรวงธรรมการตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 เมษายน รัตนโกสินทร์ศก 111 ปี มะโรง ตรงกับพุทธศักราช 2435 ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว กระทรวงธรรมการในระยะแรกมีหน้าที่จัดการพระศาสนา การศึกษา การพยาบาลและพิพิธภัณฑ์ มีกรมในสังกัด 5 กรมคือ กรมธรรมการกลาง กรมศึกษาธิการ กรมพยาบาล กรมพิพิธภัณฑ์ และกรมสังฆการี ชื่อของกระทรวงนี้ ได้มีการเปลี่ยนชื่อกลับไปกลับมาหลายครั้ง ดังนี้

ช่วงปีพุทธศักราช	ชื่อกระทรวง
2435 - 2461	กระทรวงธรรมการ
2462 - 2468	กระทรวงศึกษาธิการ
2469 - 2483	กระทรวงธรรมการ
2484 - ปัจจุบัน	กระทรวงศึกษาธิการ

กระทรวงศึกษาธิการ ในปัจจุบันนี้ มีหน้าที่หลักในด้านการศึกษาการศาสนา และวัฒนธรรม มีหน่วยงานระดับสำนักงานในสังกัด 5 หน่วยงาน และมีหน่วยงานที่เป็นองค์การมหาชน/หน่วยงานในกำกับ

ที่ทำการกระทรวงศึกษาธิการ ตั้งแต่เริ่มก่อตั้งจนถึงปัจจุบันนี้ได้มีการย้ายมาหลายแห่งด้วยกัน ดังนี้

-	ในสมัยแรกนั้น (พ.ศ. 2435) ที่ทำการกระทรวงธรรมการตั้งอยู่ที่ตึกริมประตูพิมานไชยศรี ด้านตะวันออก (ปัจจุบันเป็นสำนักงานพระคลัง)
-	พ.ศ. 2441 ได้ย้ายมาอยู่ที่ตึกสุนันทาลัย ปากคลองตลาดซึ่งก็คือ โรงเรียนราชินีในปัจจุบัน
-	พ. ศ. 2448 ได้ย้ายไปอยู่ที่ตึกสร้างใหม่ที่พระราชวังบวรฯ (ที่ตั้งโรงละครแห่งชาติ ในปัจจุบัน)
-	พ. ศ. 2452 ได้ย้ายไปอยู่ที่บ้านเจ้าพระยารัตนาธิเบศร์ ริมปากคลองโอ่งอ่าง (ปัจจุบันเป็นที่ทำการกรมการข้าว)
-	พ. ศ. 2483 ได้ย้ายมาอยู่ที่วังจันทรเกษม ถนนราชดำเนินนอก จนถึงปัจจุบันนี้

กระทรวงธรรมการ พ.ศ. 2440 - 2448
ลำดับ เสนาบดี และ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2435 - 2555

1. เจ้าพระยาภาสกรวงษ์	เสนาบดี	พ.ศ. 2435 - 2445
2. เจ้าพระยาวิชิตวงษ์วุฒิไกร	เสนาบดี	พ.ศ. 2445 - 2454
3. เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี	เสนาบดี	พ.ศ. 2454 - 2458
4. เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี	เสนาบดี	พ.ศ. 2458 - 2469
5. พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร	เสนาบดี	พ.ศ. 2469 - 2475
6. เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2475 - 2476
7. พลเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2476 - 2477
8. พระสารสาสน์ประพันธ์	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2477 - 2478
9. พลเรือเอก สินธุ์ กมลนาวิน	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2478- 2484
10. จอมพล แปลก พิบูลสงคราม	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2485
11. พลโท ประยูร ภมรมนตรี	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2485 - 2487
12. นายทวี บุณยเกตุ	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2487 - 2488
13. พระตีรณสารวิศวกรรม	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2488 - 2489
14. นายเดือน บุนนาค	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2489 - 2490
15. พระยาศราภัยพิพัฒ (เลื่อน ศราภัยวานิช)	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2490 - 2491
16. หม่อมราชวงศ์ เสนีย์ ปราโมช	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ.2491
17. พลเอก มังกร พรหมโยธี	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ ศ. 2491 - 2492
18. พลโท สวัสดิ์ ส. สวัสดิเกียรติ	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2492 - 2494
19. นายเลียง ไชยกาล	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2494 - 2500
20. พลอากาศโท มุนี มหาสันทนะ เวชยันต์รังสฤษฎ์	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2494 - 2500
21. หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2500 - 2512
22. นายสุกิจ นิมมานเหมินท์	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2512 - 2515
23. นายอภัย จันทวิมล	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2515 - 2517
24. นายเกรียง กีรติกร	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2517
25. นายก่อ สวัสดิ์พาณิชย์	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2518, พ. ศ. 2522
26. นายนิพนธ์ ศศิธร	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2518
27. นายประชุม รัตนเพียร	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2518 - 2519
28. พลตรี ศิริ สิริโยธิน	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2519
29. นายภิญโญ สาธร	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2519
30. นายแพทย์บุญสม มาร์ติน	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2520 , พ. ศ. 2523
31. นายสิปปนนท์ เกตุทัต	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2523 - 2524
32. นายเกษม ศิริสัมพันธ์	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2524 - 2526
33. นายชวน หลีกภัย	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2526 - 2529
34. นายมารุต บุนนาค	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2529 - 2531
35. พลเอก มานะ รัตนโกเศศ	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2531 - 26 ส.ค.2533
36. พลเอก เทียนชัย สิริสัมพันธ์	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2522- 23 ก.พ.2534
37. นายก่อ สวัสดิ์พาณิชย์	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2535
38. พล.อ.อ.สมบุญ ระหงษ์	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2534 - 2535
39. นายสัมพันธ์ ทองสมัคร	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2535 -2538
40. นายสุขวิช รังสิตพล	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2538 -2540
41. นายชิงชัย มงคลธรรม	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2540
42. นายชุมพล ศิลปอาชา	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2540 - 2541
43. นายปัญจะ เกสรทอง	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2541 - 2542
44. นายสมศักดิ์ ปริศนานันทกุล	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2542 - 2544
45. ศ.นพ.เกษม วัฒนชัย	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2544- 2544
46. พ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตร	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2544
47. นายสุวิทย์ คุณกิตติ	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2544 - 2545
48. นายปองพล อดิเรกสาร	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2545 - 2546
49. ดร.อดิศัย โพธารามิก	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2546 - 2548
50. นายจาตุรนต์ ฉายแสง	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2548 - 2549
51. ศ.ดร.วิจิตร ศรีสอ้าน	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2549 - 2551
52. นายสมชาย วงศ์สวัสดิ์	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2551- 2551
53. นายศรีเมือง เจริญศิริ	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2551- 2551
54. นายจุรินทร์ ลักษณวิศิษฏ์	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2551- 2553
55. นายชินวรณ์ บุณยเกียรติ	รัฐมนตรีว่าการฯ	พ.ศ. 2553- ก.ย.2554
56. นายวรวัจน์ เอื้ออภิญญกุล	รัฐมนตรีว่าการฯ	ต.ค. 2554- 17 ม.ค.2555
57. ศ.ดร.สุชาติ ธาดาธำรงเวช	รัฐมนตรีว่าการฯ	18 ม.ค.2555- 26 ต.ค.2555
58.นายพงศ์เทพ เทพกาญจนา	รัฐมนตรีว่าการฯ	27 ต.ค.2555- ปัจจุบัน

กระทรวงธรรมการ พ.ศ. 2448 - 2452
ลำดับ ปลัดทูลฉลอง และ ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ พ. ศ. 2435 - พ. ศ. 2555

1. พระยาวิชิตวงศ์วุฒิไกร (ม.ร.ว. คลี่ สุทัศน์)	ปลัดทูลฉลอง	พ.ศ. 2435 - 2445
2. เจ้าพระยาพระสมเด็จสุเรนทราธิบดี(ม.ร.ว.เปีย มาลากุล)	ปลัดทูลฉลอง	พ.ศ. 2445 - 2454
3. เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา)	ปลัดทูลฉลอง	พ.ศ. 2454 - 2458
4. พระยาเมธาธิบดี ปลัดทูลฉลอง (สาตร สุทธเสถียร)	ปลัดทูลฉลอง	พ.ศ. 2458 - 2462
5. พระยาไพศาลศิลปสาสตร (รื่น ศยามานนท์)	ปลัดทูลฉลอง	พ.ศ. 2462 - 2472
6. พระยาวิทยาปรีชามาตย์ (ศิริ เทพหัสดิน ณ อยุธยา)	ปลัดทูลฉลอง	พ.ศ. 2472 - 2475
7. พระยาประมวลวิชาพู (วงศ์ บุญหลวง)	ปลัดทูลฉลอง	พ.ศ. 2475 - 2476
8. พระยาปรีชานุสาสน์ (เสริญ ปันยารชุน)	ทำการแทนปลัดทูลฉลอง	พ.ศ. 2476 - 2476
9. พระตีรณสารวิศวกรรม (ตรี ตีรณสาร)	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2476 - 2487
10. หลวงสุจิตภารพิทยา (สุจิต สุจิตภารพิทยา)	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2487 - 2488
11. หม่อมเจ้ารัชฎาภิเศก โสณกุล	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2488 - 2489
12. หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2489 - 2501
13. นายนาค เทพหัสดิน ณ อยุธยา	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2501 - 2504
14. นายอภัย จันทวิมล	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2504 - 2511
15. นายสนั่น สุมิตร	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2511 - 2513
16. นายบุญถิ่น อัตถากร	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2513 - 2517
17. นายจรูญ วงศ์สายัณห์	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2517 - 2520
18. นายรังสฤษดิ์ เชาวน์ศิริ	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2520 - 2523
19. นายแพทย์บุญสม มาร์ติน	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2523 - 2525
20. นายสมาน แสงมลิ	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2525 - 2530
21. นายบรรจง ชูสกุลชาติ	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2530 - 2533
22. นายสมชัย วุฒิปรีชา	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2533 - 2535
23. นายโกวิท วรพิพัฒน์	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2535 - 2537
24. นายทวีศักดิ์ เสนาณรงค์	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2537 - 2538
25. นายสุรัฐ ศิลปอนันต์	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2538 - 2542
26. นายพนม พงษ์ไพบูลย์	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2542 - 2544
27. นายจรูญ ชูลาภ	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2544 - 2545
28. คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2545 - 2546
29. นางพรนิภา ลิมปพยอม	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2546 - 2547
30. คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา	ปลัดกระทรวง	พ.ศ. 2547 - 2549
31. นางจรวยพร ธรณินทร์	ปลัดกระทรวง	พ.ศ.2549 - 2551
32. นายชินภัทร ภูมิรัตน	ปลัดกระทรวง	พ.ศ.2551 - 2552
33. นายเฉลียว อยู่สีมารักษ์	ปลัดกระทรวง	พ.ศ.2552 - 2554
34. นายอภิชาติ จีระวุฒิ	ปลัดกระทรวง	เม.ย. - ก.ย. 2554
35. ดร.ศศิธารา พิชัยชาญณรงค์	ปลัดกระทรวง	ต.ค.2554 - กย.2555
36. นางพนิตา กำภู ณ อยุธยา	ปลัดกระทรวง	1 ตค.2555-ปัจจุบัน

กระทรวงธรรมการ พ.ศ. 2452 - 2483

วันที่ 7 กรกฏาคม 2546 ได้มีการปรับโครงสร้างกระทรวงศึกษาธิการใหม่
มีหน่วยงานภายใต้สังกัด คือ

1. สำนักงานรัฐมนตรี
2. สำนักงานปลัดกระทรวง
3. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
4. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
5. สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
6. สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
7. องค์การมหาชน/องค์กรในกำกับ