ตราเสมาธรรมจักร....
เรื่องตราเสมาธรรมจักร นั้น ปรากฎตามประกาศตราตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงธรรมการ พ.ศ.๒๔๕๖ ว่า พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้สร้างขึ้น เป็นรูปวงกลม มีลายเสมาตั้งบนฐาน มีรูปพระธรรมจักร คือล้อรถอยู่กลางใบเสมา มีอักษรขอม ทุ.ส.นิ.ม หัวใจพระอริยสัจจ์อยู่ที่ขอบเบื้องบนเสมา จากการค้นหลักฐานเก่า พบตราประทับขาด ชำรุด แกะด้วยงาช้างที่กล่องมุกในกำปั่นเก่าของแผนกพัสดุ กระทรวงศึกษาธิการ มีตราตำแหน่งปลัดทูลฉลองเป็นรูปเสมาธรรมจักร มีอักษรขอม ทุ.ส.นิ.ม ด้านบน ตรงตามที่ได้รับพระราชทาน แต่เมื่อได้ตรวจสอบในปี ๒๕๓๔ โดยขอดูตราประทับชาดประจำกระทรวง ศึกษาธิการ ซึ่งแกะจากงาช้างใส่ถุงกำมะหยี่ ที่เก็บรักษาไว้ในตู้นิรภัยของสำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี สำหรับใช้ประทับเอกสารสำคัญของกระทรวงเช่น การตั้งวัด นั้น ปรากฎอักษร ทุ.ส.นิ.ม เป็นอักษรไทย มิใช่อักษรขอมที่ด้านบนเสมาธรรมจักร เพราะมีการเปลี่ยนแปลงในโอกาสต่อมา คุณหญิงจวบ จิรโรจน์ เล่าว่า ขณะที่ท่านเป็นหัวหน้าสำนักงานเลขานุการรัฐมนตรีครั้งแรกได้สั่งให้ พัสดุจัดจ้างทำตราประจำกระทรวงขึ้นใหม่เพราะตราของเก่าหาไม่พบ พ.ศ. ๒๔๘๔ ได้มีการเปลี่ยนชื่อกระทรวงธรรมการเป็นกระทรวงศึกษาธิการ กลับไปเหมือนที่เคยเปลี่ยน มาแล้ว วันที่ ๘ ธันวาคม ปีนี้ กองทัพญี่ปุ่นได้ขอเดินทางผ่านประเทศไทย และขอใช้สนามกีฬาแห่งชาติชั่วคราว ทำให้ข้าราชการกรมพลศึกษาต้องย้ายมาทำงานอยู่ที่ตึกเก่าชั้นเดียวหลังวังจันท์ ด้านถนนราชสีมา
Back to Home Page