1.ความชัดเจนของการกำหนดสาระความรู้ที่ต้องการได้รับจากการวิจัย
    2. การวิเคราะห์และนิยามส่วนประกอบของสาระความรู้ เช่น ใช้กระบวนการวิเคราะห์ง่าย ๆ

สาระความรู้ที่ต้องการ : ลักษณะวัฒนธรรม สภาพแวดล้อม และลักษณะค่านิยมในสถานศึกษาที่ส่งผลถึงคุณภาพการจัดการศึกษา ทำให้ผู้เรียนเป็นคนเก่ง คนดี และเป็นคนมีความสุข

นิยามส่วนประกอบ : ให้ความหมาย กำหนดตัวบ่งชี้ (Indicators)ของส่วนประกอบหลัก เช่น

1. ความเป็นคนเก่ง คนดี คนมีความสุขของผู้เรียน
2. วัฒนธรรมในสถานศึกษา
3. สภาพแวดล้อมของสถานศึกษา
4. ค่านิยมสำคัญในสถานศึกษา

    3.การนำส่วนประกอบแต่ละส่วนมากำหนดเป็นตัวแปร และนิยามเชิงปฏิบัติการ (Operational Definition)ของแต่ละตัวแปร โดยยึดความหมาย และตัวบ่งชี้ เป็นหลัก

    4. การกำหนดข้อมูลที่ต้องการ และแหล่งต้นตอของข้อมูลนั้นที่จะให้ข้อมูลได้ตรงที่สุด

    5. การกำหนดเครื่องมือและวิธีการเก็บข้อมูลที่เที่ยงตรงที่สุด ซึ่งหลายครั้งขึ้นกับ รูปแบบของแบบวัด (Measurement) ขึ้นกับเทคนิคการใช้แบบวัด และขึ้นกับผู้วัดหรือผู้ใช้เครื่องมือเก็บข้อมูล

    6. เทคนิคการวิเคราะห์ข้อมูล เช่น การใช้วิธีการทางสถิติที่เหมาะสม

ตัวแปรอิสระ คือ ตัวแปรย่อย ๆ ของวัฒนธรรมของสถานศึกษา ตัวแปรย่อย ๆ ของสภาพแวดล้อมของสถานศึกษา และตัวแปรย่อย ๆ ของลักษณะค่านิยมของบุคคลในสถานศึกษา

• Regression Analysis
• Discriminant Analysis
• Factor Analysis
• Path Analysis

รูปแบบวิจัยเชิงสำรวจ (Survey Study) มุ่งตอบคำถามว่า สถานศึกษาระดับต่าง ๆ ประเภทต่าง ๆ หรือขนาดต่าง ๆ มีสถานภาพตามตัวแปรย่อยต่าง ๆ สูง-ต่ำ มาก-น้อย เพียงใด

มีลักษณะลึกเฉพาะกลุ่มเป้าหมาย (Ethnographic Study) ในสถานการณ์ปกติตามธรรมชาติ ใช้วิธีการอยู่ร่วมกับสังคมของกลุ่มนั้นสักระยะหนึ่ง (Participatory Approach) เป็นการวิจัยที่ใช้นักวิจัยเป็นเครื่องมือการวิจัย อาจใช้แบบบันทึกข้อมูลเป็น Checklist, Rating Scale,หรือ Open-ended Record ใช้เทคนิควิธีการสังเกตพฤติกรรม ตรวจสอบร่องรอยหลักฐาน และสนทนาแบบไม่เป็นทางการ (Informal Interview) ลักษณะเด่นของข้อมูลที่ได้ คือ

• ข้อมูลการปฏิบัติตามธรรมชาติความเป็นจริง
• ข้อมูลเชิงเหตุผล ทำให้เกิดความเข้าใจพฤติกรรมว่าบุคคลที่ทำพฤติกรรมนั้นเขาคิดอย่างไร เขาเชื่ออย่างไร และเขารู้สึกอย่างไรกับการทำพฤติกรรมของเขา หรือของผู้อื่น นับว่าสอดคล้องกับแนวคิดที่ว่า คนทำพฤติกรรมเดียวกัน อาจมีที่มาจากสาเหตุที่ต่างกัน และคนที่ทำพฤติกรรมต่างกัน อาจมาจากสาเหตุเดียวกันก็ได้ การศึกษาพฤติกรรมของคน ควรสืบสาวไปให้ถึงเจตนาของการทำพฤติกรรม

เป็นแนวทางการวัดค่าตัวแปรโดยวิธีที่ไม่รบกวนผู้ให้ข้อมูล (Unobtrusive Measurement) ไม่สอบถามกลุ่มตัวอย่างโดยตรง แต่ใช้วิธีวางแผนล่วงหน้าว่า ถ้ากลุ่มตัวอย่างมีคุณลักษณะ ของตัวแปร เขาควรมีผลงานหรือผลการกระทำอะไรบ้างที่เป็นพยานหลักฐาน ขั้นตอนสำคัญ ของการสร้างเครื่องมือวิจัยตามแนวนี้ คือ

• ระบุตัวแปร ที่ชัดเจน Uni-dimension, homogeneous
• ศึกษาคำนิยาม ขอบเขตของความหมายของตัวแปร
• กำหนดเกณฑ์ดัชนีชี้วัดเชิงผลงานหรือผลการกระทำ (Criterion Indices)
• ระบุแหล่งข้อมูลที่เป็นหลักฐานของการกระทำตามเกณฑ์ข้างต้น
• กำหนดวิธีบันทึกข้อมูลที่ได้จากการตรวจสอบร่องรอยหลักฐาน เช่น
  - รายการ Checklist บันทึกว่ามีอะไร ทำอะไร ใครทำ ทำอย่างไร ทำกับใคร
     ผลการกระทำเป็นอย่างไร ซึ่งอาจใช้การสนทนากับกลุ่มตัวอย่างประกอบการวิเคราะห์หลักฐาน
     ถ้าหลักฐานไม่ชัดเจนพอ

- แบบประเมินระดับคุณภาพ Rating Scale บันทึกระดับความ สูง-ต่ำ มาก-น้อย   ของระดับความเข้มของการกระทำ หรือผลของการกระทำ

เกณฑ์ดัชนีชี้วัด : พฤติกรรมการปฏิบัติตนตามคุณธรรมพื้นฐาน

แหล่งข้อมูล :      -   บันทึกการทำความดีในแฟ้มสะสมผลงานนักเรียน
                        - หลักฐานการร่วมกิจกรรมทางศาสนา
                        - หลักฐานการได้รับการยกย่องในกิจกรรมเกี่ยวกับศาสนา และวัฒนธรรม
                        - หลักฐานในสมุดฝากธนาคารแห่งความดี
                        - ฯลฯ

การบันทึกข้อมูล : จากกลุ่มตัวอย่างนักเรียนที่สุ่มอย่างเป็นระบบ บันทึกความถี่ในรอบปีของพฤติ
                           กรรมความเป็นคนดีของรายบุคคล คำนวณเป็นค่า Percentile เทียบกับกลุ่ม

เกณฑ์ดัชนีชี้วัด : - มีข้อความแสดงปรัชญา วิสัยทัศน์ชัดเจน
                         - ปรัชญา วิสัยทัศน์ แสดงถึงความมุ่งมั่นในคุณภาพผู้เรียน เน้นความเป็นคนเก่ง
                           ความเป็นคนดี และความเป็นคนมีความสุข
                        - คณะครู นักเรียน ผู้ปกครอง ทราบและเข้าใจความมุ่งมั่นในคุณภาพของสถานศึกษา

แหล่งข้อมูล : - ธรรมนูญโรงเรียน
                    - การสนทนากับกลุ่มครู นักเรียน ผู้ปกครอง ในลักษณะ Focus Group

การบันทึกข้อมูล : - Checklist ให้คะแนนในระบบ 0/1 และ Rating Scale คะแนน 5 ระดับ
                           บันทึกความเห็นของผู้วิจัยในลักษณะเด่น/ลักษณะด้อยของสถานศึกษาตามตัวแปร”ปรัชญา
                           วิสัยทัศน์ของสถานศึกษา”

เกณฑ์ดัชนีชี้วัด : - มีแผนปฏิบัติการเน้นผลผลิต กระบวนการ ปัจจัย และตัวชี้วัดความสำเร็จ
                         - มีระบบควบคุมบริหารคุณภาพ
                         - มีระบบการติดตาม นิเทศ ประเมินผล
                         - มีรายงานผลคุณภาพ

แหล่งข้อมูล    : - แผนปฏิบัติการ
                      - เอกสารแต่งตั้งคณะกรรมการบริหารคุณภาพ
                      - บันทึกการประชุม เอกสารรายงานผล การติดตาม นิเทศ
                     - เอกสารรายงานคุณภาพ

การบันทึกข้อมูล : - Checklist สิ่งที่มีตามเกณฑ์
                           - Rating Scale ระดับผลงานตามเกณฑ์
                           - คำอธิบาย ข้อสังเกต

เกณฑ์ดัชนีชี้วัด : - มีศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้
                         - ปริมาณหนังสือ สื่อสิ่งพิมพ์ วีดีทัศน์ CD-Rom CAI เพื่อการเรียนรู้
                         - จำนวนนักเรียนต่อคอมพิวเตอร์เพื่อการศึกษา
                         - ผลงานครู/นักเรียนที่ได้จากการใช้ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้
                         - ความถี่การใช้หนังสือ สื่อ ห้องคอมพิวเตอร์

แหล่งข้อมูล : - เอกสาร แผ่นพับแนะนำศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ เช่น ห้องสมุด ชมรมอินเทอร์เนท ฯลฯ
                    - เอกสารรายงานปริมาณสื่อต่าง ๆ
                    - เอกสารผลงานค้นคว้าของครูนักเรียน
                   - หลักฐานการยืมหนังสือ การใช้สื่อ การใช้ห้องคอมพิวเตอร์

เกณฑ์ดัชนีชี้วัด : - มีผลการวิจัยในชั้นเรียนในรอบ 1 ปี
                         - มีผลงานครูในรอบ 1 ปี
                         - มีผลงานนักเรียนในรอบ 1 ปี

แหล่งข้อมูล : - เอกสารผลการวิจัยในชั้นเรียน
                    - เอกสารผลงานของครูด้านคิดค้นสื่อ กระบวนการเรียนการสอน ฯลฯ
                    - รายการผลการทำโครงงานของนักเรียน
                    - รายชื่อครูที่ได้รับการยกย่อง
                    - รายชื่อนักเรียนที่ได้รับการยกย่อง

การบันทึกข้อมูล : - Checklist สิ่งที่มีสิ่งที่ทำ
                          - สร้างดัชนีผลงานครูนักเรียนของสถานศึกษา เช่น นำปริมาณความถี่มาเทียบ
                            กับจำนวนครู จำนวนนักเรียนสร้างเป็นดัชนี
                          - คำอธิบาย ข้อสังเกตของผู้วิจัย

          การวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพการเรียนรู้มีความสำคัญต่อการคิดค้นริเริ่มนวัตกรรมใหม่ ๆ เพื่อปรับปรุง กระบวนการเรียนรู้ ทำให้ได้ข้อมูลการปฏิบัติที่ดี คิดดี ของครูที่เรียกว่า Best Practice นำมาเผยแพร่ให้เกิดการเรียนรู้ร่วมกัน กระตุ้นให้มีการลองคิด ลองทำเพื่อคุณประโยชน์ของผู้เรียนและครู

          รูปแบบของการวิจัยเพื่อพัฒนามีได้หลากหลาย ไม่ควรมีกฎ กติกา หรือรูปแบบเดียวที่ใช้ได้ทุกสถานศึกษา แต่ควรเปิดกว้างให้ครูและผู้บริหารคิดค้นแสวงหาวิธีการใหม่ ๆ ที่สามารถนำไปสู่ผลการเรียนรู้ของผู้เรียนทุกคน ให้แต่ละคนเกิดการเรียนรู้เต็มศักยภาพ เช่น มีความรู้คู่คุณธรรม และมีระดับฐานะทางอารมณ์ (Emotional Quotient) หรือ EQ ที่เป็นคนมีความสุข

          สิ่งที่ควรระลึก คือ ข้อมูลผลการวิจัยจะต้องมาจากเทคนิควิธีและเครื่องมือวัดค่าตัวแปรที่แม่นตรง เชื่อถือได้ แนวทางหนึ่งคือ ควรเลี่ยงการให้ข้อมูลที่เสแสร้งผิดจากความจริง ซึ่งส่วนหนึ่งมาจากสภาพการรู้ตัวของผู้ให้ข้อมูลว่าการวิจัยคาดหวังข้อมูลอะไร และมาจากจุดอ่อนของเครื่องมือที่ใช้รูปแบบเก่า ๆ เช่น แบบสอบถามความเห็น ความรู้สึก แทนที่จะดูการปฏิบัติจริง

          แนวทางการพัฒนาเครื่องมือวิจัยเป็นกระบวนการไม่มีที่สิ้นสุด การพยายามใช้วิธีการเก็บข้อมูลด้วยเทคนิควิธีการหลายอย่าง เก็บจากหลายกลุ่มตัวอย่าง และเก็บหลายครั้งจะช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือของข้อมูลวิจัย