สรุปคำบรรยาย

เรื่อง สำนักพัฒนานวัตกรรมที่เหมาะสม

โดย ศ.ดร.ชัยอนันต์ สมุทวณิช

ในการประชุมปฏิบัติการการจัดการการศึกษารูปแบบใหม่

วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2546 ณ โรงแรมแกรนด์ เดอ วิลล์ วังบูรพา กรุงเทพมหานคร

------------------------------------------

1. ความจำเป็นที่ต้องมีสำนักนวัตกรรม

             ในการจัดการศึกษาต้องดำเนินการหลายด้าน เพื่อให้เกิดความทั่วถึง เป็นธรรมและ มีคุณภาพ เมื่อเกิดปัญหาในการจัดการศึกษาทำให้มีความแตกต่างทางด้านคุณภาพ มีปัญหาหลัก ทั้งระบบโรงเรียนและการเรียนรู้ จึงมีนวัตกรรมเกิดขึ้นตลอดเวลา และนวัตกรรมมีการเปลี่ยนแปลง อยู่ตลอดเวลา สังคมปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงเรื่องความรู้ในเรื่องการผลิต หลายประเทศมีการเปลี่ยนแปลงนวัตกรรมในการผลิต ซึ่งแต่เดิมใช้แรงงานในการผลิต แต่ปัจจุบันใช้ความรู้และปัญญา ในการผลิต

2. สำนักนวัตกรรมควรมีบทบาทอย่างไร

             บทบาทสำนักนวัตกรรมควรใช้นวัตกรรมที่เหมาะสมกับข้อจำกัดและสภาพแวดล้อมนั้น ๆ มากกว่าความพึงพอใจในนวัตกรรม โดยการดำเนินการดังนี้

          1) วิเคราะห์สังคม ชุมชน และกลุ่มเป้าหมาย รวมถึงผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และพื้นที่ ในท้องถิ่น ผู้ด้อยโอกาส เพื่อทราบความต้องการและสภาพแวดล้อมของสังคม แต่ละส่วน นวัตกรรมที่จะนำมาใช้ต้องสอดคล้องกับความต้องการและเหมาะสม รวมทั้งนวัตกรรม ต้องมีความยืดหยุ่น

          2) การวิเคราะห์เครือข่าย (Network Analysis) มีความจำเป็นและมีเครือข่ายที่เกี่ยวข้องกัน เช่น

เครือข่ายการงาน ---------> ในระบบโรงเรียนด้วยกันเอง

เครือข่ายวิชาชีพ --------->   เช่น  ครู  สมาคมวิชาชีพ

เครือข่ายสังคม --------->  สังคม ชุมชนภายในและภายนอกชุมชนที่เกี่ยวข้องกับโรงเรียน

 เครือข่ายผู้มีประสบการณ์ มีผู้เชี่ยวชาญหรือผู้มีความชำนาญเฉพาะด้าน

  เครือข่ายการเมือง

             ในการวิเคราะห์เครือข่ายต้องวิเคราะห์ให้ได้ว่าใครเป็นศูนย์รวมข้อมูล (Hub) เพราะในความเป็นจริงทุกองค์กรจะมีลักษณะ 2 อย่าง คือ ด้านดิ่ง เรียกว่าสายบังคับบัญชา และด้านขวางเรียกว่า เครือข่าย มีจุดตัดไขว้กันระหว่างด้านขวางและด้านดิ่งหลายจุด แต่จะมีจุดหนึ่งเป็นศูนย์รวมข้อมูล (Data bank) เรียกว่า Hub ผู้ที่เป็น Hub อาจไม่ได้เป็นผู้บังคับบัญชาแต่จะรู้ข้อมูลองค์กร ทั้งหมด รู้กระทั่งกำลังมีปัญหาอะไร ซึ่งอาจเป็นเพียงเจ้าหน้าที่ธรรมดาเท่านั้น

         3) ต้องทำหน้าที่เป็นผู้เชื่อมโยงและขยายผลนวัตกรรมไปสู่ผู้ใช้และต้องเผยแพร่ให้ผู้เกี่ยวข้อง

        4) ทำหน้าทีเป็นคลังข้อมูล (Data bank) ศึกษา รวบรวมนวัตกรรมใหม่ ๆ ที่มีผู้คิดค้นไว้ให้มากที่สุด งานวิจัย ความรู้ด้าน ICT และจัดทำ Website เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลเชื่อมโยงซึ่งกันและกัน

         5) แนะนำแลกเปลี่ยนความรู้ในการนำนวัตกรรมมาใช้ดีอย่างไร รวมทั้งผลที่ออกมามีข้อผิดพลาดอย่างไร และจะต้องประเมินอย่างไร ยิ่งการใช้นวัตกรรมผู้ใช้ต้องยอมรับและเห็นประโยชน์อย่างแท้จริง

         6) จูงใจโรงเรียน ให้นำนวัตกรรมไปใช้

3. การจัดการของสำนักนวัตกรรม ควรดำเนินการดังนี้

1) วิเคราะห์บทบาทอำนาจหน้าที่และความรับผิดชอบของสำนักนวัตกรรมที่ไม่ควรทำมีอะไรบ้าง

2) ไม่ควรทำนวัตกรรมด้วยตนเอง แต่ควรทำหน้าที่เป็นคลังข้อมูล (Data bank)

3) ควรเป็นเจ้าหน้าที่โครงการมากกว่า ควรมีจำนวนบุคลากรที่เหมาะสม ไม่ควรมีมากเกินไป และควรกำหนดคุณลักษณะของบุคลากรในการทำงานที่เหมาะสม

4) องค์กรควรเล็ก รวดเร็ว คล่องตัว และมีประสิทธิภาพ (Mini Ministry)

5) ควรมีกลยุทธ์ในการขยายผล