สาระสำคัญ พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542

          พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 ได้บรรจุมาตราต่างๆ เพื่อกำหนดเงื่อนไข
ให้เกิดการเปลี่ยนแปลง 5 แนวทางดังกล่าว จะขอสรุปรายละเอียดของแต่ละหมวดที่เป็น
แก่นสาระของพระราชบัญญัติดังนี้

          หมวด 1 บททั่วไป ความมุ่งหมายและหลักการ
          เป็นหมวดที่สำคัญ เพราะเป็นการสรุปย่อหลักการสำคัญของแนวทางการปฏิรูปการศึกษา และกล่าวถึงความมุ่งหมายของการจัดการศึกษาเพื่อเป็นการกำหนดกรอบของการดำเนินงาน
ทั้งหมด

          หมวด 2 สิทธิและหน้าที่ทางการศึกษา
          กล่าวถึงสิทธิของประชาชนที่จะได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานไม่น้อยกว่า 12 ปี ที่รัฐต้องจัด
ให้โดยไม่เว้นค่าใช้จ่าย กล่าวถึงสิทธิของบุคคลซึ่งมีความบกพร่องของร่างกาย จิตใจ สติปัญญา 
อารมณ์ และสังคม ตลอดจนบุคคลซึ่งมีความสามารถพิเศษ
          หมวดสิทธินี้เป็นการเปิดขอบฟ้าใหม่ ที่จะส่งเสริมให้บุคคล ชุมชน สถาบันสังคม สถาบัน
ศาสนา องค์กรเอกชน และสถานประกอบการ มีสิทธิในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน และได้รับ
การสนับสนุนจากรัฐในหลายๆ วิธี

          หมวด 3 ระบบการศึกษา
          กล่าวถึง ระบบการศึกษาใหม่ที่จัดไว้เพียง 2 ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน  และระดับหลัง
การศึกษาขั้นพื้นฐานที่เรียกว่าอุดมศึกษา  และในแต่ละระดับสามารถจัดในรูปแบบการศึกษา
ในระบบ  การศึกษานอกระบบ  และการศึกษาตามอัธยาศัย และให้มีระบบการเทียบโอนผล
การเรียนได้ระหว่างรูปแบบต่างๆ
          ในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน กำหนดให้มีการศึกษาภาคบังคับ ๙ ปี ตามที่กระทรวงฯ 
จะกำหนด

        หมวด 4 แนวการจัดการศึกษา
          กล่าวถึงแนวการจัดการเรียนการสอน ที่จะต้อง "ถือว่าผู้เรียนมีความสำคัญที่สุด" สาระ
ของการเรียนจะต้องเน้นเรื่องอะไรบ้างในแต่ละระดับ และกระบวนการเรียนรู้ควรดำเนินการ
อย่างไร วิธีการประเมินผลควรทำอย่างไร หลักสูตรแกนกลางของการศึกษาขั้นพื้นฐานกับ
หลักสูตรท้องถิ่น ประสานสอดคล้องกันอย่างไร ได้กล่าวไว้ในหมวดนี้
          
        หมวด 5 การบริหารและการจัดการศึกษา
          กล่าวถึงการจัดบทบาทหน้าที่ใหม่ของกระบวนการศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม และการ
กระจายอำนาจไปสู่เขตพื้นฐานการศึกษาและสถานศึกษา มีการแบ่งบทบาทหน้าที่ระหว่าง
ส่วนกลางกับเขตพื้นที่การศึกษา ไว้ชัดเจน กระทรวงใหม่นี้รวมงานกระทรวงศึกษาธิการเดิม 
งานของทบวงมหาวิทยาลัย และงานของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ และ
มุ่งเน้นให้มหาวิทยาลัยเป็นอิสระ
          หมวดนี้กล่าวถึงบทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการศึกษาด้วย ตลอดจน
ระบบการบริหาร และการจัดการศึกษาของเอกชน

        หมวด 6 มาตรฐานและการประกันคุณภาพการศึกษา
          กล่าวถึงระบบการประกันคุณภาพการศึกษาที่มีทั้งระบบประกันคุณภาพภายใน และระบบ
ประกันคุณภาพภายนอก ให้มีสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพ และขั้นตอนของ
การดำเนินงาน

          หมวด 7 ครู คณาจารย์และบุคลากรทางการศึกษา
          กล่าวถึงระบบและกระบวนการผลิตและพัฒนาครู คณาจารย์และบุคลากรทางการศึกษา
ให้มีคุณภาพและมาตรฐาน โดยจัดให้มีกองทุนสำหรับการพัฒนา ให้มีองค์กรวิชาชีพครู
เพื่อดูแลการออกใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ มีองค์กรกลางบริหารบุคคล การกระจายอำนาจ
การบริหาร และระบบเงินเดือนครูตลอดจนกองทุนส่งเสริมครู คณาจารย์

          หมวด 8 ทรัพยากรและการลงทุนเพื่อการศึกษา
          หมวดนี้กล่าวถึงการจัดสรรงบประมาณแบบใหม่ให้สถานศึกษา และแนวการระดมทรัพยากร
จากแหล่งต่างๆ

          หมวด 9 เทคโนโลยีเพื่อการศึกษา
          กล่าวถึงการส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีเพื่อการศึกษา ระบบการพัฒนาและจัดตั้งกองทุน
เพื่อพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อการศึกษา

          บทเฉพาะกาล
          กล่าวถึงการจัดตั้งสำนักงานปฏิรูปการศึกษาและคณะกรรมการบริหารสำนักงาน เพื่อทำงาน
เฉพาะกิจ ๓ ปี เพื่อเสนอรูปแบบและพระราชบัญญัติระเบียบการบริหารกระทรวงการศึกษา ศาสนา 
และวัฒนธรรม พระราชบัญญัติการบริหารบุคคล (ของครู) และเสนอแนะการปรับปรุงกฎหมาย กฎ 
ข้อบังคับ ระเบียบต่างๆ ให้สอดคล้องกับพระราชบัญญัติฉบับนี้




Copyright & Copy : 1999 MOENet Thailand Service
ที่มาของข้อมูล : หนังสือ คำอธิบาย พรบ.การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 (รมช.วิชัย  ตันศิริ)
รวบรวม เรียบเรียง พัฒนา และนำเสนอ : น.ส.นิภา แย้มวจี / (28 ธ.ค. 2542)
กลุ่มงานจัดการฐานข้อมูล  กลุ่มพัฒนาระบบสารสนเทศ
ศูนย์สารสนเทศ สป.ศธ.
โทร. 281-9809 , 628-5643 , 628-5644  โทรสาร 281-8218
website@emisc.moe.go.th