สมุดปกขาว : กระทรวงศึกษาธิการกับการขับเคลื่อนปฏิรูปการศึกษา

บทสรุป : การปฏิรูปการศึกษา

                      กระทรวงศึกษาธิการตระหนักว่าการปฏิรูปการศึกษาต้องดำเนินการปฏิรูปการเรียนรู้ควบคู่ไปกับการปฏิรูประบบโครงสร้างและการบริหารจัดการ  แต่หากพิจารณาให้ถ่องแท้แล้วปฏิรูปการเรียนรู้นับเป็นหัวใจสำคัญยิ่งต่อการปฏิรูปการศึกษาครั้งนี้  โดยเฉพาะอย่างยิ่งการปฏิรูปการเรียนรู้ให้ผู้เรียนสำคัญที่สุด การเรียนรู้ด้วยตนเอง และการศึกษาอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต  ซึ่งกระทรวงศึกษาธิการจะต้องจัดกิจกรรมพัฒนาครูอย่างหลากหลายและต่อเนื่องด้วยการจัดระบบการผลิต การพัฒนา  การควบคุมการประกอบวิชาชีพ และการบริหารงานบุคคล   รวมถึงการสร้างความรู้ความเข้าใจเพื่อเป็นหลักประกันความสำเร็จของการปฏิรูปการเรียนรู้ และเตรียมความพร้อมให้สามารถปฏิบัติงานตามแนวทางปฏิรูปการศึกษา สร้างโรงเรียนต้นแบบและสื่อการเรียนการสอนจำนวนมาก    มีการประเมินและประกาศยกย่องผู้บริหารมืออาชีพและครูมืออาชีพ  การติดตามตรวจสอบให้ทุกโรงเรียนมีคณะกรรมการประกันคุณภาพ  เพื่อรับผิดชอบจัดทำแผนพัฒนาคุณภาพ  และให้เขตพื้นที่การศึกษาตรวจสอบอย่างน้อย 3 ปีต่อครั้ง  การกำหนดมาตรฐานและดัชนีชี้วัดมาตรฐานการศึกษาในทุกระดับเพื่อใช้ในระบบประกันคุณภาพภายใน  และกำหนดให้มีเกณฑ์ความปลอดภัยจากยาเสพติดในสถานศึกษา และมีการทุ่มเทงบประมาณลงไปมากมายล้วนเป็นการสร้างคุณภาพและความเสมอภาคทางการศึกษาเป็นความสำคัญลำดับแรกตั้งแต่ปี 2546 เป็นต้นไป

                ในการเร่งรัดดำเนินการปฏิรูปหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน   ด้วยมีการเปิดรับฟังความคิดเห็นหลายครั้งก่อนที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการลงนามประกาศใช้เมื่อวันที่  2  พฤศจิกายน  2544  โดยให้นำไปทดลองใช้กับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1,4  และ  มัธยมศึกษาปีที่ 1,4  ในโรงเรียนนำร่องและเครือข่ายจำนวนกว่า 1,600 แห่ง  ซึ่งจะต้องฝึกอบรมครู 20,000 คน  และปีการศึกษา 2546  จะขยายโรงเรียนเครือข่ายกว่า 15,000 แห่ง  และในปีการศึกษา 2548 จะนำไปใช้กับนักเรียนทุกชั้นเรียนทั่วประเทศ  สำหรับการเตรียมการรองรับการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานตามรัฐธรรมนูญ กระทรวงศึกษาธิการได้จัดทำแผนพัฒนาเด็กปฐมวัยและแผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐานเสร็จแล้ว  ขณะนี้อยู่ระหว่างการคำนวณค่าใช้จ่ายรายหัวเพื่อใช้จัดงบประมาณอุดหนุน    ซึ่งจะเริ่มในปีงบประมาณ  2546 เป็นต้นไป

                ในการจัดเตรียมระบบพื้นฐานรองรับการจัดการศึกษา  กระทรวงศึกษาธิการได้ปฏิรูประบบการจัดการงบประมาณให้เป็นแบบมุ่งเน้นผลงาน (Performance-Based Budgeting  หรือ PBB) เน้นการบริหารจัดการ 7 ด้าน คือ การวางแผนงบประมาณ การคำนวณต้นทุนผลิต การจัดระบบจัดซื้อจัดจ้าง การบริหารการเงินและควบคุมงบประมาณ การรายงานทางการเงินและผลดำเนินงาน การบริหารสินทรัพย์ และการตรวจสอบภายใน  

                สำหรับการพัฒนาข้อมูลสารสนเทศ การให้นักเรียนได้สามารถสืบค้นความรู้ได้ด้วยตนเองนั้น กระทรวงศึกษาธิการมีแผนให้โรงเรียนมัธยมศึกษาทุกแห่งมีคอมพิวเตอร์เพื่อพัฒนาการเรียนการสอนภายใน 2 ปี  ส่วนโรงเรียนประถมศึกษาภายใน 4 ปี  และพัฒนาครูด้านนี้ด้วยการประชุมเชิงปฏิบัติการและการสอนทางไกลเพื่อพัฒนาการสอนและสร้างสื่ออิเล็คทรอนิกส์ จำนวน 100,000 คน  และเร่งประสานติดตั้งระบบไฟฟ้าและโทรศัพท์ในโรงเรียน โดยเร่งพัฒนาเครือข่ายอินเตอร์เน็ตเพื่อการศึกษา (Education Network) ให้เชื่อมโยงกันได้ทั้งประเทศ   

                ในส่วนของการปฏิรูปโครงสร้างของกระทรวงนั้น เพื่อให้เป็นไปตามเจตนารมณ์ของการปฏิรูปการศึกษาและเป็นไปตามนโยบายการปฏิรูประบบราชการของรัฐบาล    ขณะนี้อยู่ระหว่างจัดทำรายละเอียดภารกิจและโครงสร้างของกระทรวงศึกษาธิการ พร้อมทั้งร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจัดทำรายละเอียดภารกิจและโครงสร้างของกระทรวงวัฒนธรรมและการท่องเที่ยว  ควบคู่ไปกับการเร่งพิจารณาร่างกฎหมายการศึกษาที่เกี่ยวข้องให้สามารถเสนอคณะรัฐมนตรีได้โดยเร็ว

                ในด้านการศาสนา  ศิลปะและวัฒนธรรม  กระทรวงศึกษาธิการ ได้ปรับโครงสร้างเพื่อสนองงานคณะสงฆ์ที่จัดตั้งเป็นสำนักส่งเสริมพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ในกำกับ ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี  ขณะนี้อยู่ระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมการกฤษฎีกา  อีกทั้งพัฒนางานด้านศาสนา ศิลปะ และ วัฒนธรรม     โดยกระทรวงศึกษาธิการได้สนับสนุนการปรับปรุงหลักสูตรศาสนศึกษา      และจัดถวายความรู้แด่เจ้าอาวาสวัด พระวินัยธร และพระนักปฏิบัติ  ตลอดจนกำหนดมาตรฐานของการบริหารจัดการงานศิลปะโบราณสถานโบราณคดี  และเครือข่ายวัฒนธรรมให้มีความเข้มแข็งต่อไป

                ทั้งหมดนี้เป็นส่วนหนึ่งของการรายงานความก้าวหน้าการดำเนินงานปฏิรูปการศึกษาที่นำมาบันทึกไว้ใน " สมุดปกขาว : กระทรวงศึกษาธิการกับการขับเคลื่อนปฏิรูปการศึกษา"  เพื่อเผยแพร่สู่สาธารณชนให้ผู้สนใจ ตลอดผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับ การศึกษา ศาสนา ศิลปะ และวัฒนธรรม  ได้รับทราบและมั่นใจว่า   กระทรวงศึกษาธิการมิได้วางเฉยต่อการปฏิรูปการศึกษาเลยแม้แต่น้อยอย่างที่หลายฝ่ายออกมาวิพากษ์วิจารณ์กัน ซึ่งตรงกันข้ามกระทรวงศึกษาธิการได้พยายามขับเคลื่อนปฏิรูปการศึกษาโดยคำนึงถึงประโยชน์ที่จะบังเกิดแก่นักเรียน บิดามารดา   ผู้ปกครอง ผู้บริหาร ครู องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และประชาชนจำนวนกว่าหกสิบล้านคนเป็นสำคัญ